Shloka 71
महावराहो गोविन्द: सुषेण: कनकाड्रदी । गुह्रो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधर:
bhīṣma uvāca | mahāvarāho govindaḥ suṣeṇaḥ kanakāṅgadī | guhyo gabhīro gahano guptaś cakragadādharaḥ ||
ભીષ્મે કહ્યું—તે મહાવરાહ, ગોવિંદ છે; સુષેણ—સુંદર પરિષદ-સેનાથી યુક્ત; કનકાંગદી—સુવર્ણ બાહુબંધ ધારણ કરનાર; ગુહ્ય—હૃદયગુહામાં નિહિત; ગભીર—અગાધ ગಂಭીર; ગહન—જેનાં સ્વરૂપમાં પ્રવેશ દુષ્કર; ગુપ્ત—વાણી અને મનથી અગોચર; અને ચક્રગદાધર—ભક્તરક્ષાર્થે ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverent remembrance of the Lord through epithets that unite transcendence and moral guardianship: He is beyond speech and mind (guhya, gupta) yet actively protects dharma (cakragadādhara). Devotion is presented as an ethical refuge grounded in the Lord’s power to restore and safeguard.
Bhishma is reciting a sequence of divine names praising Govinda (Viṣṇu/Kṛṣṇa). Each name highlights an aspect of the deity—incarnation as Varāha, majestic attendants, divine adornment, hidden inner presence, profundity, and protective weapon-bearing—within the broader Anuśāsana Parva context of instruction on dharma and sacred praise.