Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Rules of Food, Acceptance, and Purity for the Twice-Born

Dvija-Śauca and Anna-Doṣa

मयूरं तित्तिरं चैव कपोतं च कपिञ्जलम् / वाध्रीणसं बकं भक्ष्यं मीनहंसपराजिताः

mayūraṃ tittiraṃ caiva kapotaṃ ca kapiñjalam / vādhrīṇasaṃ bakaṃ bhakṣyaṃ mīnahaṃsaparājitāḥ

મયૂર, તિત્તિર, કબૂતર અને કપિંજલ; તેમજ વાધ્રીણસ અને બક—આ ભક્ષ્ય છે, કારણ કે એ માછલી અને હંસથી પરાજિત (અહિંસક સ્વભાવ) ગણાય છે।

मयूरम्peacock
मयूरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमयूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तित्तिरम्partridge
तित्तिरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतित्तिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
कपोतम्pigeon
कपोतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकपोत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कपिञ्जलम्francolin/partridge (kapiñjala)
कपिञ्जलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकपिञ्जल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वाध्रीणसम्vādhrīṇasa (a kind of bird)
वाध्रीणसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाध्रीणस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
बकम्crane/heron
बकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भक्ष्यम्edible/allowed to be eaten
भक्ष्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (edible/allowed)
मीन-हंस-पराजिताःdefeated by fish and geese
मीन-हंस-पराजिताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमीन (प्रातिपदिक) + हंस (प्रातिपदिक) + पराजित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘मीनहंसाभ्यां पराजिताः’ (defeated by fish and geese)

Vyasa (narratorial dharma-instruction within the Kurma Purana)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

K
Kurma Purana
D
Dharma
Ā
Āhāra (dietary discipline)

FAQs

Indirectly: it frames self-mastery through regulated conduct (āhāra-niyama). In the Kurma Purana’s broader teaching, such discipline supports clarity (sattva) that aids contemplation of the Self.

The verse emphasizes āhāra-niyama (dietary restraint), a practical support for Yoga. In the Kurma Purana’s wider yogic ethic (often linked with Pāśupata-style discipline), controlled intake is treated as foundational for steadiness of mind and purity.

Not explicitly; it operates at the level of shared dharmic discipline. The Kurma Purana’s Shaiva–Vaishnava synthesis commonly presents such ethical restraints as universally valid supports for devotion and yogic realization, regardless of whether one approaches through Shiva or Vishnu.