Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 10
Rules of Food, Acceptance, and Purity for the Twice-Born
Dvija-Śauca and Anna-Doṣa
अपाङ्क्त्यान्नं च सङ्घान्नं शस्त्राजीवस्य चैव हि / क्लीबसंन्यासिनोश्चान्नं मत्तोन्मत्तस्य चैव हि / भीतस्य रुदितस्यान्नमवक्रुष्टं परिक्षुतम्
apāṅktyānnaṃ ca saṅghānnaṃ śastrājīvasya caiva hi / klībasaṃnyāsinoścānnaṃ mattonmattasya caiva hi / bhītasya ruditasyānnamavakruṣṭaṃ parikṣutam
પંક્તિમાં બેસવા અયોગ્ય લોકો પાસેથી મળેલું અન્ન, ભીડમાં વહેંચાયેલું સંઘ-અન્ન, શસ્ત્રજીવીનું અન્ન; નપુંસક અને સંન્યાસીનું અન્ન; મત્ત અથવા ઉન્મત્તનું અન્ન; ભયભીત કે રડનારનું અન્ન; તેમજ જે અન્નને ગાળ અપાઈ હોય અથવા જેના પર છીંક પડી હોય—એવું અન્ન ત્યાજ્ય છે।
Lord Kūrma (Vishnu) instructing on dharma and purity
Primary Rasa: bibhatsa
Secondary Rasa: bhayanaka
FAQs
This verse does not directly define Ātman; it supports dharmic purification by regulating āhāra (food), implying that clarity and steadiness of mind—useful for realizing the Self—depend on disciplined conduct.
No technique like dhyāna is taught here; instead it gives preparatory discipline (yama-like purity through careful food intake). In the Kūrma tradition, such śauca in āhāra is treated as supportive groundwork for later yoga and devotion.
The verse is primarily dharma-śāstra in tone and does not explicitly mention Śiva–Viṣṇu unity; however, its emphasis on purity and restraint aligns with the shared sādhanā-ethic found across both Śaiva (including Pāśupata) and Vaiṣṇava strands of the Purāṇa.