Shloka 71
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
अनेन तुरगं गा वा गजोष्ट्रमहिषादिकम् / आत्मार्थं वा परार्थं वा हत्वा दोषैर्न लिप्यते
Transliteration
anena turagaṃ gā vā gajoṣṭramahiṣādikam / ātmārthaṃ vā parārthaṃ vā hatvā doṣairna lipyate
Translation
આ રીતથી ઘોડો, ગાય, હાથી, ઊંટ, મહિષ વગેરેને પોતાનાં કે પરનાં હિત માટે માર્યા છતાં દોષ લાગતો નથી.
Word by Word
अनेनby this (rule/means)
अनेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by this/with this’
तुरगम्a horse
तुरगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतुरग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
गाःcows
गाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (or)
गज-उष्ट्र-महिष-आदिकम्elephant, camel, buffalo and the like
गज-उष्ट्र-महिष-आदिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक) + उष्ट्र (प्रातिपदिक) + महिष (प्रातिपदिक) + आदिक (प्रातिपदिक)
Formसमाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थक समासः (elephant+camel+buffalo etc.); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आत्म-अर्थम्for one’s own purpose
आत्म-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (षष्ठी): ‘आत्मनः अर्थः’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (उद्देश्य/प्रयोजन)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
पर-अर्थम्for another’s purpose
पर-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (षष्ठी): ‘परस्य अर्थः’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (उद्देश्य/प्रयोजन)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having killed’
दोषैःby faults/sins
दोषैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (not)
लिप्यतेis tainted/defiled
लिप्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootलिप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘is tainted’