Shloka 5
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
गुरोरालोकमात्रेण भाषणात्स्पर्शनादपि / सद्यः सञ्जायते ज्ञानं सा दीक्षा शाम्भवी मता
Transliteration
gurorālokamātreṇa bhāṣaṇātsparśanādapi / sadyaḥ sañjāyate jñānaṃ sā dīkṣā śāmbhavī matā
Translation
ગુરુના માત્ર દર્શનથી, વાણીથી અથવા સ્પર્શથી પણ તત્કાળ જ્ઞાન ઉત્પન્ન થાય છે—એ દીક્ષા ‘શામ્ભવી’ માનવામાં આવી છે।
Word by Word
गुरोःof the guru
गुरोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
आलोकमात्रेणby mere glance
आलोकमात्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआलोक + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (आलोकस्य मात्रम्)
भाषणात्from speaking
भाषणात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootभाषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
स्पर्शनात्from touching
स्पर्शनात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootस्पर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयबोधक-अव्यय (also/even)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालबोधक-अव्यय (adverb of time)
सञ्जायतेarises/is produced
सञ्जायते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
साthat
सा:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
दीक्षाinitiation
दीक्षा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शाम्भवीŚāmbhavī (pertaining to Śambhu/Śiva)
शाम्भवी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाम्भवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्धित (शम्भोः सम्बन्धिनी)
मताis considered
मता:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (मत = considered)