Shloka 78
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
उत्तरे हलधृग्विष्णुः पद्मकिञ्जल्कसंनिभः / आग्नेय्यामरविन्दाभो मुसली मधुसूदनः
Transliteration
uttare haladhṛgviṣṇuḥ padmakiñjalkasaṃnibhaḥ / āgneyyāmaravindābho musalī madhusūdanaḥ
Translation
ઉત્તર દિશામાં હલ ધારણ કરનાર વિષ્ણુ કમળના કેસર સમ દીપ્ત છે. આગ્નેય દિશામાં અરવિંદ સમ પ્રભાવાળો, મુસલધારી મધુસૂદન વિરાજે છે.
Word by Word
उत्तरेin the north
उत्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन (agreeing with दिक्/पार्श्व etc. understood)
हल-धृक्bearing a plough
हल-धृक्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of विष्णुः)
TypeAdjective
Rootहल (प्रातिपदिक) + धृ (धातु) → धृक् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: हलं धरतीति
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
पद्म-किञ्जल्क-संनिभःresembling lotus-filaments/pollen
पद्म-किञ्जल्क-संनिभः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of विष्णुः)
TypeAdjective
Rootपद्म (प्रातिपदिक) + किञ्जल्क (प्रातिपदिक) + संनिभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (उपमान: पद्मकिञ्जल्कस्य संनिभः)
आग्नेय्याम्in the southeast
आग्नेय्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन (agreeing with दिशि understood)
अरविन्द-आभःlotus-radiant
अरविन्द-आभः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of मधुसूदनः)
TypeAdjective
Rootअरविन्द (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (उपमान: अरविन्दस्य आभा/आभः)
मुसलीbearing a pestle/club
मुसली:
विशेषण (Viśeṣaṇa of मधुसूदनः)
TypeAdjective
Rootमुसलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त
मधुसूदनःMadhusūdana
मधुसूदनः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootमधुसूदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन