Shloka 24
प्रत्याहारवर्णनम्
Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence
Devanagari script
लीयन्ते सर्वभूतानां कारणानि प्रसंगमे / इत्येष संयमश्चैव तत्त्वानां कारणैः सह
Transliteration
līyante sarvabhūtānāṃ kāraṇāni prasaṃgame / ityeṣa saṃyamaścaiva tattvānāṃ kāraṇaiḥ saha
Translation
સર્વ ભૂતોના કારણો પણ ક્રમે લય પામે છે; કારણો સાથે તત્ત્વોનો આ નિયમ-નિગ્રહ જ ‘સંયમ’ કહેવાય છે।
Word by Word
līyantethey dissolve
līyante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√lī (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
sarva-bhūtānāmof all beings
sarva-bhūtānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी (Genitive/षष्ठी), बहुवचन (Plural); सर्वाणि भूतानि = सर्वभूतानि
kāraṇānicauses
kāraṇāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
prasaṃgamein the dissolution/merging (process)
prasaṃgame:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootprasaṃgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative), एकवचन
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative/marker of conclusion)
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
saṃyamaḥrestraint/withdrawal (reabsorption)
saṃyamaḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
tattvānāmof the principles
tattvānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottattva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
kāraṇaiḥwith the causes
kāraṇaiḥ:
Sahakāraka/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/तृतीया), बहुवचन
sahatogether with
saha:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-उपपद (postposition meaning 'with')