Shloka 89
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
फेत्कारैश्च गचेन्द्राणां भयेनाक्रन्दनैरपि / हेषया च हयश्रेण्या रथचक्रस्वनैरपि
Transliteration
phetkāraiśca gacendrāṇāṃ bhayenākrandanairapi / heṣayā ca hayaśreṇyā rathacakrasvanairapi
Translation
ગજેન્દ્રોના ચીત્કાર, ભયથી ઊઠેલા આર્તનાદ, ઘોડાઓની હેષા અને રથચક્રોના સ્વનથી પણ (રણભૂમિ ગુંજી ઉઠી).
Word by Word
फेत्कारैःwith trumpeting/roaring cries
फेत्कारैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootफेत्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
गज-इन्द्राणाम्of great elephants
गज-इन्द्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of the lordly elephants’
भयेनwith fear, from fear
भयेन:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental ‘from/with fear’
आक्रन्दनैःwith wailings, cries
आक्रन्दनैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआ-क्रन्द् (धातु) → आक्रन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental
अपिalso
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (also/too/even)
हेषयाwith neighing
हेषया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootहेषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
हय-श्रेण्याwith the troop of horses
हय-श्रेण्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक) + श्रेणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental; ‘by/with the line (troop) of horses’
रथchariot
रथ:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; in compound
चक्रwheel
चक्र:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; in compound
स्वनैःwith sounds
स्वनैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental
रथ-चक्र-स्वनैःwith the rattling of chariot wheels
रथ-चक्र-स्वनैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootरथ + चक्र + स्वन
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘with the sounds of chariot-wheels’
अपिalso
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; particle