Shloka 37
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
कुञ्जेषु पिण्डितमिव प्रधावदिव संधिषु / उज्जिहानमिव क्षोणीविवरेभ्यः सहस्रशः
Transliteration
kuñjeṣu piṇḍitamiva pradhāvadiva saṃdhiṣu / ujjihānamiva kṣoṇīvivarebhyaḥ sahasraśaḥ
Translation
તે તિમિરતા કુંજોમાં જાણે ગૂંથાઈ ગઈ હોય, સંધિઓમાં જાણે દોડતી હોય, અને ધરતીના વિવરોમાંથી સહસ્રશઃ જાણે ઉગળી નીકળતી હોય તેમ જણાઈ।
Word by Word
कुञ्जेषुin the groves
कुञ्जेषु:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootकुञ्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन
पिण्डितम्compacted
पिण्डितम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootपिण्डित (कृदन्त, √पिण्ड्/पिण्डय् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त—‘clotted/compacted’ (used adverbially with iva)
इवas if/like
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रत्यय (particle of comparison)
प्रधावत्running swiftly
प्रधावत्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√धाव् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शतृ-प्रत्यय (present participle) used adverbially—‘running forth’
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रत्यय
सन्धिषुin the joints/crevices
सन्धिषु:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootसन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन
उज्जिहानम्gaping/opening
उज्जिहानम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-√जिह् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शानच्-प्रत्यय (present middle participle) used adverbially—‘gaping/opening wide’
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रत्यय
क्षोणी-विवरेभ्यःfrom the earth’s fissures
क्षोणी-विवरेभ्यः:
Apadana (अपादान/source)
TypeNoun
Rootक्षोणी (प्रातिपदिक) + विवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th), बहुवचन; तत्पुरुष—‘क्षोण्याः विवराणि’ (openings of the earth)
सहस्रशःin thousands
सहस्रशः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (प्रकार/परिमाण) meaning ‘by thousands, in thousands’