Shloka 103
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
शतादीनि विजानीयात्संज्ञितानि महर्षिभिः / कल्पसंख्याप्रवृत्तस्य परार्द्धो ब्रह्ममः स्मृतः
Transliteration
śatādīni vijānīyātsaṃjñitāni maharṣibhiḥ / kalpasaṃkhyāpravṛttasya parārddho brahmamaḥ smṛtaḥ
Translation
શત વગેરે સંખ્યાઓ મહર્ષિઓએ આપેલી સંજ્ઞાઓ સાથે જાણવી જોઈએ. કલ્પ-સંખ્યા પ્રવાહમાં ‘પરાર્ધ’ને ‘બ્રહ્મમ’ તરીકે સ્મરવામાં આવ્યું છે.
Word by Word
śata-ādīni(numbers) beginning with ‘hundred’
śata-ādīni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśata + ādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘beginning with hundred’ (ādi-तत्पुरुष)
vijānīyātone should know
vijānīyāt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + jñā (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
saṃjñitānidesignated/named
saṃjñitāni:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsam + jñā (धातु) + ta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; ‘designated/named’
maharṣibhiḥby the great sages
maharṣibhiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmahā + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; कर्मधारय ‘great sages’
kalpa-saṃkhyā-pravṛttasyaof (the system) pertaining to kalpa-numbering
kalpa-saṃkhyā-pravṛttasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootkalpa + saṃkhyā + pravṛtta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (contextual), षष्ठी (Genitive), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘of that which is engaged in/pertaining to kalpa-counting’
parārddhaḥparārdha
parārddhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparārddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (singular)
brahmamaḥbrahmama (a named measure/term)
brahmamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahma-ma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; संज्ञाशब्द (technical term; reading as given)
smṛtaḥis regarded/said to be
smṛtaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु) + ta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is considered/remembered’ (elliptic copula)