Shloka 15
ललिताप्रादुर्भाव-स्तुति
Lalita’s Cosmic Praise and Body–Cosmos Correspondences
Devanagari script
प्रत्याहारस्त्विद्रिंयाणि ध्यानं ते धीस्तु सत्तमा / मनस्ते धारणाशक्तिर्हृदयं ते समाधिकः
Transliteration
pratyāhārastvidriṃyāṇi dhyānaṃ te dhīstu sattamā / manaste dhāraṇāśaktirhṛdayaṃ te samādhikaḥ
Translation
હે દેવી, ઇન્દ્રિયોનુ પ્રત્યાહાર તારો સ્વરૂપ છે; ધ્યાન તારી ઉત્તમ ધી છે. મન તારી ધારણા-શક્તિ છે અને હૃદય તારો સમાધિ-સ્વરૂપ છે.
Word by Word
प्रत्याहारःwithdrawal (of senses)
प्रत्याहारः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रत्याहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक-संज्ञा
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/particle; विरोध/विशेषार्थक
इन्द्रियाणिthe senses
इन्द्रियाणि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ध्यानम्meditation
ध्यानम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
धीःintellect
धीः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/particle; समुच्चय/विशेषार्थक
सत्तमाmost excellent
सत्तमा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उत्तम-तुल्यतम-प्रत्यय (superlative)
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
धारणाशक्तिःpower of concentration
धारणाशक्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootधारणा (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धारणायाः शक्तिः)
हृदयम्heart
हृदयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
समाधिकःabsorbed in samādhi / pertaining to samādhi
समाधिकः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसमाधिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; गुणवाचक