Shloka 25
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
तन्वा यदसुरान्रत्र्या जघनादसृजत्प्रभुः / प्राणेभ्यो रात्रिजन्मानो ह्यजेया निशि तेन ते
Transliteration
tanvā yadasurānratryā jaghanādasṛjatprabhuḥ / prāṇebhyo rātrijanmāno hyajeyā niśi tena te
Translation
જ્યારે પ્રભુએ રાત્રે પોતાની તનુથી અસુરોનો સંહાર કર્યો, ત્યારે જ તેમને સર્જ્યા. તેઓ પ્રાણોમાંથી રાત્રિજન્મા છે અને રાત્રે અજેય છે; તેથી તેઓ તેમ જ કહેવાયા.
Word by Word
तन्वाwith (his) body
तन्वा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
यत्when/that
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), सम्बन्धबोधक (relative particle) ‘when/that which’ (correlative with ततः/तेन implied)
असुरान्the asuras
असुरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural)
रात्र्याby night/at night
रात्र्या:
Karaṇa/Adhikaraṇa (करण/अधिकरण; time)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
जघानslew
जघान:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)
असृजत्created/emitted
असृजत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
प्राणेभ्यःfrom the vital breaths
प्राणेभ्यः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन (Plural)
रात्रि-जन्मानःnight-born
रात्रि-जन्मानः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरात्रि (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha), सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः ‘born in/at night’; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
हिindeed
हि:
Avadhāraṇa/Hetu-sūcaka (अवधारण/हेतुसूचक)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), निपात (particle) giving emphasis/reason
अजेयाःunconquerable
अजेयाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + जेय (प्रातिपदिक; √जि)
Formनञ्-समास/उपसर्गयुक्त (negative), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
निशिat night
निशि:
Adhikaraṇa (अधिकरण; time)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular)
तेनtherefore
तेन:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-प्रयोग (instrumental used adverbially) ‘therefore/for that reason’
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)