Shloka 70
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
अतीतानागतानां च पञ्चधा त्वृषिरुच्यते / अतस्त्वृषीणां वक्ष्यामि तत्र ह्यार्षसमुद्भवम्
Transliteration
atītānāgatānāṃ ca pañcadhā tvṛṣirucyate / atastvṛṣīṇāṃ vakṣyāmi tatra hyārṣasamudbhavam
Translation
અતીત અને અનાગત વિષયે ઋષિ પાંચ પ્રકારના કહેવાય છે. તેથી ત્યાં ઋષિઓના આર્ષ-સમુદ્ભવનું વર્ણન હું કરીશ.
Word by Word
अतीत-अनागतानाम्of the past and the future (ones)
अतीत-अनागतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअतीतानागत (प्रातिपदिक: अतीत + अनागत)
Formपुंलिङ्ग (masculine; persons implied) / बहुवचनार्थे, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन; द्वन्द्व-समास
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
पञ्चधाin five ways
पञ्चधा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपञ्चधा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'in five ways')
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
ऋषिःa sage
ऋषिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन
उच्यतेis called / is said
उच्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): 'is said/called'
अतःtherefore
अतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Logical connector)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय (causal/conclusive adverb: 'therefore')
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
ऋषीणाम्of the sages
ऋषीणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन
वक्ष्यामिI shall explain
वक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
तत्रthere / in that matter
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Context)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place: 'there/in that context')
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
आर्ष-समुद्भवम्the origin arising from sages / sage-born origin
आर्ष-समुद्भवम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआर्षसमुद्भव (प्रातिपदिक: आर्ष + समुद्भव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास; कर्म (object) वक्ष्यामि