Shloka 17
Bhūtasarga-Prakaraṇa
Account of Elemental Creation from Avyakta to Mahat
Devanagari script
धर्मादीनि च भूतानि लोकतत्त्वार्थहेतवः / मनो महात्मनि ब्रह्म दुर्बुद्धिख्यातिरीश्वरात्
Transliteration
dharmādīni ca bhūtāni lokatattvārthahetavaḥ / mano mahātmani brahma durbuddhikhyātirīśvarāt
Translation
ધર્માદિ તત્ત્વો અને ભૂતો લોકના તત્ત્વાર્થના હેતુ છે. મન મહાત્મા બ્રહ્મમાં સ્થિત છે; ઈશ્વરથી જ દુર્બુદ્ધિની ખ્યાતિ (ઉદ્ભવ) થાય છે।
Word by Word
धर्मादीनिdharma and the rest
धर्मादीनि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष: धर्मः आदिः येषाम् (धर्म-आदि)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
भूतानिbeings/elements
भूतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
लोकतत्त्वार्थहेतवःcauses of the world’s principles and purposes
लोकतत्त्वार्थहेतवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक + तत्त्व + अर्थ + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष: लोकस्य तत्त्वस्य अर्थस्य हेतवः (causes of the meaning/purpose of world-principles)
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
महात्मनिin the great self
महात्मनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
ब्रह्मBrahman
ब्रह्म:
Sambandha (सम्बन्ध/सम्बोधनार्थ)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
दुर्बुद्धिख्यातिःnotion/repute of bad intellect
दुर्बुद्धिख्यातिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्बुद्धि + ख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: दुर्बुद्धेः ख्यातिः
ईश्वरात्from the Lord
ईश्वरात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन