Shloka 30
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
अत्र संवत्सरा दृष्टा मानुषेण प्रमाणतः / कृतस्य तावद्वक्ष्यामि वर्षाणि च निबोधत
Transliteration
atra saṃvatsarā dṛṣṭā mānuṣeṇa pramāṇataḥ / kṛtasya tāvadvakṣyāmi varṣāṇi ca nibodhata
Translation
અહીં માનવ પ્રમાણ મુજબ સંવત્સરો ગણાયા છે. હવે હું કૃતયુગના વર્ષો કહું છું; તમે ધ્યાનથી સાંભળો.
Word by Word
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
संवत्सराःyears
संवत्सराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दृष्टाःare seen/are reckoned
दृष्टाः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि-क्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि/वर्णनार्थ
मानुषेणby human (measure)
मानुषेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; साधन/प्रमाण-करण
प्रमाणतःaccording to measure/standard
प्रमाणतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootप्रमाणतः (अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb), हेतौ/रीत्यर्थे
कृतस्यof the Kṛta (yuga)
कृतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तावत्so much/that much
तावत्:
—
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (quantifier)
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्/Future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वर्षाणिyears
वर्षाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
निबोधतunderstand/learn (you all)
निबोधत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + बुध् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद