Shloka 65
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
दशभिः पञ्चभिश्चैव कलाभिर्दिवसक्रमात् / तस्मात्कलाः पञ्चदश सोमेनास्य तु षोडशी
Transliteration
daśabhiḥ pañcabhiścaiva kalābhirdivasakramāt / tasmātkalāḥ pañcadaśa somenāsya tu ṣoḍaśī
Translation
દિવસક્રમથી દસ અને પાંચ કલાઓ દ્વારા (ચંદ્ર) વધે છે; તેથી સોમની કલાઓ પંદર છે, અને તેની ‘ષોડશી’ નામની સોળમી કલા (પૂર્ણતા) માનવામાં આવે છે.
Word by Word
दशभिःwith ten
दशभिः:
करण (करणकारक)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
पञ्चभिःwith five
पञ्चभिः:
करण (करणकारक)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphasis/only)
कलाभिःby digits/parts (kalās)
कलाभिः:
करण (करणकारक)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
दिवस-क्रमात्from the sequence of days
दिवस-क्रमात्:
अपादान (अपादानकारक)
TypeNoun
Rootदिवस + क्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (दिवसस्य क्रमात्)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
सम्बन्ध/हेतु
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे प्रयुक्तं सर्वनामरूपम्; हेत्वर्थक अव्यय (therefore)
कलाःdigits/parts
कलाः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पञ्चदशfifteen
पञ्चदश:
विशेषण (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चदशन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण (कलाः इत्यस्य)
सोमेनby the Moon
सोमेन:
करण (करणकारक)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
अस्यof this (Moon)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
तुhowever/and
तु:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis)
षोडशीthe sixteenth (digit/tithi)
षोडशी:
सम्बन्ध/विधेय (predicate noun)
TypeNoun
Rootषोडशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तिथिवाचक/कलावाचक