Shloka 64
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
संपूर्ममण्डलः श्रीमांश्चन्द्रमा उपरज्यते / यस्मादा दाप्यायते सोमः पञ्चदश्यां तु पूर्णिमा
Transliteration
saṃpūrmamaṇḍalaḥ śrīmāṃścandramā uparajyate / yasmādā dāpyāyate somaḥ pañcadaśyāṃ tu pūrṇimā
Translation
સંપૂર્ણ મંડળવાળો શ્રીમંત ચંદ્રમા પ્રકાશિત થાય છે; કારણ કે પંદરમી તિથિએ સોમ પૂર્ણપણે પોષાય છે—એ જ પૂર્ણિમા છે.
Word by Word
संपूर्ण-मण्डलःhaving a full disc
संपूर्ण-मण्डलः:
विशेषण (विशेषण/Attribute)
TypeAdjective
Rootसंपूर्ण + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (संपूर्णं मण्डलं यस्य/संपूर्ण-मण्डलः)
श्रीमान्splendid, glorious
श्रीमान्:
विशेषण (विशेषण/Attribute)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)
चन्द्रमाthe Moon
चन्द्रमा:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस्/चन्द्रमा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उपरज्यतेis eclipsed/gets obscured
उपरज्यते:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Rootउप-रञ्ज् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is affected/tinged)
यस्मात्from which/wherefrom
यस्मात्:
अपादान (अपादानकारक)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; सर्वनाम
आfully, towards (prefix)
आ:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; उपसर्ग/निपात (prefix/particle)
आप्यायतेincreases, waxes
आप्यायते:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Rootआ-√प्याय् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; भावे (swells/increases)
सोमःthe Moon
सोमः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पञ्चदश्याम्on the fifteenth (tithi)
पञ्चदश्याम्:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootपञ्चदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तिथिवाचक
तुand/but
तु:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (but/indeed)
पूर्णिमाthe full-moon day
पूर्णिमा:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपूर्णिमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन