Shloka 6
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
ऋज्वायताः प्रतिदिशं निविष्टा वर्षपर्वताः / प्लक्षद्वीपे तु वक्ष्यामि सप्तद्वीपान् महा बलान्
Transliteration
ṛjvāyatāḥ pratidiśaṃ niviṣṭā varṣaparvatāḥ / plakṣadvīpe tu vakṣyāmi saptadvīpān mahā balān
Translation
પ્રત્યેક દિશામાં સીધા વિસ્તરેલા વર્ષપર્વતો સ્થિત છે. હવે પ્લક્ષદ્વીપમાં આવેલા મહાબલવાન સાત દ્વીપોનું વર્ણન હું કરીશ.
Word by Word
ऋजु-आयताःstraight and extended
ऋजु-आयताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋजु + आयत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; कर्मधारयः (ऋजवः आयताः = straight and extended)
प्रतिदिशम्in every direction
प्रतिदिशम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति + दिश् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् (adverbial) = in each direction
निविष्टाःsituated
निविष्टाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि + विश् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/क्तवतु-प्रत्यय), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुंलिङ्ग; past passive participle = seated/placed
वर्षपर्वताःthe mountains of the regions (varṣa-mountains)
वर्षपर्वताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ष + पर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्षस्य पर्वताः)
प्लक्षद्वीपेin Plakṣadvīpa
प्लक्षद्वीपे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्लक्षद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुषः (प्लक्षस्य द्वीपः)
तुnow
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक (indeed/now)
वक्ष्यामिI will describe
वक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
सप्तद्वीपान्the seven islands
सप्तद्वीपान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसप्त + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; द्विगु-समासः (सप्त द्वीपाः)
महाgreat
महा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; महत्-शब्दस्य रूपम् (महान् → महा- as stem in compounds/poetic)
बलान्mighty/strong
बलान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; विशेषणरूपेण