Adhyaya 74

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे विष्णुमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः // ७३// सूत उवाच तुर्वसोस्तु सुतो वह्निर्वह्नेर्गोभानुरात्मजः / गोभानोस्तु सुतो वीर स्त्रिसानुरपाजितः

આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણમાં, વાયુપ્રોક્ત મધ્યમભાગના તૃતીય ઉપોદ્ધાતપાદમાં ‘વિષ્ણુમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામે ત્રિસપ્તતિમો (૭૩મો) અધ્યાય. સૂત બોલ્યા—તુર્વસુનો પુત્ર વહ્નિ; વહ્નિનો આત્મજ ગોભાનુ; અને ગોભાનુનો વીર પુત્ર સ્ત્રિસાનુ (અપાજિત) થયો.

Verse 2

करन्धमस्तु त्रैसानो मरुत्तस्तस्य चात्मजः / अन्यस्त्वाविज्ञितो राजा मरुत्तः कथितः पुरा

ત્રૈસાનુંનો પુત્ર કરંધમ અને તેનો પુત્ર મરુત્ત હતો. પ્રાચીન કાળે ‘મરુત્ત’ નામે એક બીજો અજ્ઞાત રાજા પણ કહેવાયો છે.

Verse 3

अनपत्यो मरुत्तस्तु स राजासीदिति श्रुतम् / दुष्कन्तं पौरवं चापि स वै पुत्रमकल्पयत्

શ્રુતિ મુજબ રાજા મરુત્ત નિઃસંતાન હતો. તેથી તેણે પૌરવ વંશના દુષ્કંતને જ પુત્રરૂપે સ્વીકાર્યો.

Verse 4

एवं ययातिशापेन जरासंक्रमणे पुरा / तुर्वसोः पौरवं वंशं प्रविवेश पुरा किल

આ રીતે યયાતિના શાપથી, પ્રાચીન કાળે જરા-સંક્રમણના પ્રસંગે, તુર્વસુનો વંશ પૌરવ વંશમાં પ્રવેશ્યો—એવું કહેવાય છે.

Verse 5

दुष्कन्तस्य तु दायादः सरूप्यो नाम पार्थिवः / सरूप्यात्तु तथाण्डीरश्चत्वारस्तस्य चात्मजाः

દુષ્કંતનો વારસ ‘સરূপ્ય’ નામનો રાજા થયો. અને સરূপ્યથી ‘અંડીર’ તથા તેના ચાર પુત્રો ઉત્પન્ન થયા.

Verse 6

पाण्ड्यश्च केरलश्चैव चोलः कुल्यस्तथैव च / तेषां जनपदाः कुल्याः पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः

પાંડ્ય, કેરળ, ચોળ અને કુલ્ય—આ બધા જનપદ તરીકે પ્રસિદ્ધ હતા; તેમના દેશો કુલ્ય, પાંડ્ય, ચોળ અને કેરળ નામે ખ્યાત થયા।

Verse 7

द्रुह्योश्च तनयौ वीरौ बभ्रुः सेतुश्च विश्रुतौ / अरुद्धः सेतुपुत्रस्तु बाब्रवो रिपुरुच्यते

દ્રુહ્યુના બે વીર પુત્ર—બભ્રુ અને સેતુ—પ્રસિદ્ધ હતા; સેતુનો પુત્ર અરુદ્ધ ‘બાબ્રવ’ કહેવાયો અને શત્રુનાશક તરીકે ઉલ્લેખિત થયો।

Verse 8

यौवनाश्वेन समितौ कृच्छेण निहतो बली / युद्धं सुमहदासीत्तु मासान्परिचतुर्दश

યૌવનાશ્વ સાથેના સંઘર્ષમાં તે બલવાન કઠિનતાથી મારાયો; તે યુદ્ધ અતિ મહાન હતું અને ચૌદ માસ સુધી ચાલ્યું।

Verse 9

अरुद्धस्य तु दायादो गान्धारो नाम पार्थिवः / ख्यायते यस्य नाम्ना तु गान्धारविषयो महान्

અરુદ્ધનો વારસ ‘ગાન્ધાર’ નામનો રાજા થયો; તેના નામથી જ મહાન ગાન્ધાર પ્રદેશ પ્રસિદ્ધ થયો।

Verse 10

गान्धारादेशजाश्चापि तुरगा वाजिनां वराः / गान्धारपुत्रो धर्मस्तु धृतस्तस्य सुतो ऽभवत्

ગાન્ધાર દેશમાં જન્મેલા ઘોડાઓ પણ વાજીઓમાં શ્રેષ્ઠ ગણાયા; ગાન્ધારનો પુત્ર ‘ધર્મ’ હતો અને તેનો પુત્ર ‘ધૃત’ થયો।

Verse 11

धृतस्य दुर्दमो जज्ञे प्रचेतास्तस्य चात्मजः / प्रचेतसः पुत्रशतं राजानः सर्व एव ते

ધૃતનો દુર્દમ નામે પુત્ર જન્મ્યો અને તેનો પુત્ર પ્રચેતા હતો. પ્રચેતસના સો પુત્ર થયા; તેઓ બધા રાજાઓ જ હતા.

Verse 12

म्लेच्छराष्ट्राधिपाः सर्वे ह्युदीचीं दिशमास्थिताः / अनोश्चैव सुता वीरास्त्रयः परमधार्मिकाः

તેઓ બધા મ્લેચ્છ-રાજ્યોના અધિપતિઓ ઉત્તર દિશામાં સ્થિત હતા. અને અનુના પણ ત્રણ વીર પુત્રો હતા, જે પરમ ધાર્મિક હતા.

Verse 13

सभानरः कालचक्षुः पराक्षस्चेति विश्रुताः / सभानरस्य पुत्रस्तु विद्वान्कालानलो नृपः

તેઓ સભાનર, કાલચક્ષુ અને પરાક્ષ—એ નામે પ્રસિદ્ધ હતા. સભાનરનો પુત્ર વિદ્વાન રાજા કાલાનલ હતો.

Verse 14

कालानलस्य धर्मात्मा सृंजयो नाम विश्रुतः / सृंजयस्याभवत्पुत्रो वीरो नाम्ना पुरञ्जयः

કાલાનલનો ધર્માત્મા પુત્ર સૃંજય નામે પ્રસિદ્ધ હતો. સૃંજયનો પુત્ર પુરંજય નામનો વીર થયો.

Verse 15

आसीदिन्द्रसमो राजा प्रतिष्टितयशादिवि / महामनाः सुतस्तस्य महाशालस्य धार्मिकः

તે રાજા ઇન્દ્ર સમાન હતો અને તેની કીર્તિ સ્વર્ગમાં પણ પ્રતિષ્ઠિત હતી. તેનો ધાર્મિક પુત્ર મહામના નામે હતો; તે મહાશાલનો પુત્ર હતો.

Verse 16

सप्तद्वीपेश्वरो राजा चक्रवर्त्ती महायशाः / महामनास्तु द्वौ पुत्रौ जनयामास विश्रुतौ

સપ્તદ્વીપોના અધિપતિ, મહાયશસ્વી ચક્રવર્તી રાજાએ મહામનથી પ્રસિદ્ધ એવા બે પુત્રોને જન્મ આપ્યો.

Verse 17

उशीनरं च धर्मज्ञं तितिक्षुं चैव धार्मिकम् / उशीनरस्य पत्न्यस्तु पञ्च राजर्षिवंशजाः

ઉશીનર ધર્મજ્ઞ, સહનશીલ અને ધાર્મિક હતો. ઉશીનરની પાંચ પત્નીઓ રાજર્ષિ વંશમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી હતી.

Verse 18

नृगा कृमी नवा दर्वा पञ्चमी च दृषद्वती / उशीनरस्य पुत्र्यस्तु पञ्च तासु कुलोद्वहाः

નૃગા, કૃમી, નવા, દર્વા અને પાંચમી દૃષદ્વતી—આ ઉશીનરની પાંચ પુત્રીઓ હતી; તેમનીમાંથી કૂલને ઉન્નત કરનાર વંશધરો જન્મ્યા.

Verse 19

तपस्यतः सुमहतो जाता वृद्धस्य धार्मिकाः / नृगायास्तु नृगः पुत्रो नवाया नव एव तु

મહાન તપ કરનાર વૃદ્ધના ઘરમાં ધાર્મિક સંતાન જન્મ્યાં. નૃગાથી નૃગ પુત્ર થયો અને નવાથી નવો નામનો પુત્ર જ થયો.

Verse 20

कृम्याः कृमिस्तु दर्वायाः सुव्रतो नाम धार्मिकः / दृषद्वती सुतश्चापि शिबिरौशीनरो द्विजाः

કૃમીમાંથી કૃમિ પુત્ર જન્મ્યો; દર્વામાંથી ધાર્મિક ‘સુવ્રત’ નામનો પુત્ર જન્મ્યો. દૃષદ્વતીમાંથી શિબી અને ઔશીનર—આ બે દ્વિજસમાન પુત્રો પણ થયા.

Verse 21

शिबे शिवपुरं ख्यातं यौधेयं तु नृगस्य च / नवस्य नवराष्ट्रं तु कृमेस्तु कृमिला पुरी

શિબે માટે ‘શિવપુર’ પ્રસિદ્ધ છે, નૃગ માટે ‘યૌધેય’; નવ માટે ‘નવરાષ્ટ્ર’ અને કૃમિ માટે ‘કૃમિલા’ નગરી કહેવાય છે।

Verse 22

सुव्रतस्य तथांबष्टा शिबिपुत्रान्निबोधत / शिबेस्तु शिबयः पुत्राश्चत्वारो लोकसंमताः

સુવ્રત માટે ‘અંબષ્ટા’ (દેશ) છે; અને શિબીના પુત્રોને જાણો. શિબેના ‘શિબય’ નામના ચાર પુત્રો લોકસંમત ગણાય છે।

Verse 23

वृषदर्भः सुवीरस्तु केकयो मद्रकस्तथा / तेषां जनपदाः स्फीताः केकया मद्रकास्तथा

વૃષદર્ભ, સુવીર, કેકય અને મદ્રક—આ (પુત્રો) હતા. તેમના જનપદો સમૃદ્ધ બન્યા; કેકય અને મદ્રક દેશ વિશેષ પ્રસિદ્ધ થયા।

Verse 24

वृषदर्भाः सुवीराश्च तितिक्षोः शृणुत प्रजाः / तितिक्षुरभवद्राजा पूर्वस्यां दिशि विश्रुतः

વૃષદર્ભો અને સુવીરો—તિતિક્ષુની પ્રજા હતા, સાંભળો. તિતિક્ષુ રાજા થયો, જે પૂર્વ દિશામાં વિખ્યાત હતો।

Verse 25

उशद्रथो महाबाहुस्तस्य हेमः सुतो ऽभवत् / हेमस्य सुतपा जज्ञे सुतः सुतपसो बलिः

મહાબાહુ ઉશદ્રથ હતો; તેનો પુત્ર હેમ થયો. હેમથી સુતપા જન્મ્યો અને સુતપાનો પુત્ર બલિ થયો।

Verse 26

जातो मनुष्ययोन्यां वै क्षीणे वंशे प्रजेप्सया / महायोगी स तु बलिर्बद्धो यः स महामनाः

વંશ ક્ષીણ થતાં પ્રજાની ઇચ્છાથી તે મનુષ્યયોનિમાં જન્મ્યો; જે બંધાયો હતો તે મહાયોગી બલિ મહામનાવાળો છે.

Verse 27

पुत्रानुत्पादयामास जातुर्वर्ण्यकरान्भुवि / अङ्गं स जनयामास वङ्गं सुह्मं तथैव च

પૃથ્વી પર ચાતુર્વર્ણ્યને પ્રવર્તાવનારા પુત્રોને તેણે ઉત્પન્ન કર્યા; અઙ્ગ, વઙ્ગ અને સુહ્મને પણ તેણે જન્મ આપ્યો.

Verse 28

युद्धं कलिङ्गं च तथा वालेयं क्षत्रमुच्यते / वालेया ब्राह्मणाश्चैव तस्य वंशकराः प्रभोः

યુદ્ધ, કલિંગ અને વાલેય—આને ક્ષત્રિય કહેવામાં આવે છે; અને વાલેય બ્રાહ્મણો પણ તે પ્રભુના વંશવર્ધક બન્યા.

Verse 29

बलेस्तु ब्रह्मणा दत्ता वराः प्रीतेन धीमतः / महायोगित्वमायुश्च कल्पस्य परिमाणकम्

ધીમાન બલિને પ્રસન્ન બ્રહ્માએ વર આપ્યા—મહાયોગિત્વ અને કલ્પ જેટલું આયુષ્ય.

Verse 30

संग्रामे वाप्यजेयत्वं धर्मे चैव प्रभावतः / त्रैलोक्यदर्शनं चैव प्राधान्यं प्रसवे तथा

સંગ્રામમાં અજયતા, ધર્મમાં પ્રભાવશક્તિ; તેમજ ત્રૈલોક્યદર્શન અને સંતાનપ્રસવમાં પ્રાધાન્ય પણ.

Verse 31

बलेश्चा प्रतिमत्वं वे धर्मतत्त्वार्थदर्शनम् / चतुरो नियतान्वर्णांस्त्वं वै स्थापयितेति वै

હે બલે! તને ધર્મતત્ત્વના અર્થનું દર્શન અને આદર્શ-પ્રતિમત્વ પ્રાપ્ત થાઓ; તું જ નિયત ચાર વર્ણોની સ્થાપના કરશ—એવું કહેવાયું.

Verse 32

इत्युक्तो विभुना राजा बलिः शान्ति पराययौ / कालेन महता विद्वान्स्वं च स्थानमुपागतः

આ રીતે વિભુએ કહ્યે પછી રાજા બલિ શાંતિને પામ્યો; ઘણો સમય વીતી ગયા પછી તે વિદ્વાન પોતાનાં સ્થાનને પહોંચ્યો.

Verse 33

तेषां जनपदाः स्फीता अङ्गवङ्गाश्च सुह्मकाः / पुण्ड्राः कलिङ्गश्च तथा तेषां वंशं निबोधत

તેમના જનપદો સમૃદ્ધ હતા—અંગ, વંગ અને સુહ્મ; તેમજ પુન્ડ્ર અને કલિંગ. હવે તેમના વંશને જાણો.

Verse 34

तस्य ते तनयाः सर्वे क्षेत्रजा मुनिसंभवाः / संभूता दीर्घतमसः सुदेष्णायां महौजसः

તેના તે બધા પુત્રો ક્ષેત્રજ, મુનિસંભવ હતા; મહૌજસ્વી દીર્ઘતમસે સુદેષ્ણામાં તેમને ઉત્પન્ન કર્યા.

Verse 35

ऋषय ऊचुः कथं बलेः सुताः पञ्च जनिताः क्षेत्रजाः प्रभो / ऋषिणा दीर्घतमसा ह्येतत्प्रब्रूहि पृच्छताम्

ઋષિઓએ કહ્યું—હે પ્રભો! બલિના પાંચ પુત્રો ક્ષેત્રજ કેવી રીતે જન્મ્યા? ઋષિ દીર્ઘતમસ દ્વારા આ કેવી રીતે થયું, પૂછનારાઓને કહો.

Verse 36

सूत उवाच उशिजो नाम विख्यात आसीद्धीमानृषिः पुरा / भार्या वै ममता नाम बभूवास्य महात्मनः

સૂત બોલ્યા—પ્રાચીન કાળે ઉશિજ નામે પ્રસિદ્ધ, ધીમાન ઋષિ હતા. તે મહાત્માની પત્નીનું નામ મમતા હતું.

Verse 37

उशिजस्य कनीयांस्तु पुरोधा यो दिवौकसाम् / बृहस्पतिर्बृहत्तेजा ममतां सो ऽभ्यपद्यत

ઉશિજનો કનિષ્ઠ ભાઈ, દેવોના પુરોહિત, મહાતેજસ્વી બૃહસ્પતિ મમતાની પાસે ગયો અને તેને આશ્રય કરવા લાગ્યો.

Verse 38

उवाच ममता तं तु बृहस्पतिमनिच्छती / अन्तर्वत्न्यस्मि ते भ्रातुर्ज्येष्ठस्यास्य च भामिनी

મમતાએ અનિચ્છાથી બૃહસ્પતિને કહ્યું—હું ગર્ભવતી છું; હું તારા જ્યેષ્ઠ ભાઈની પત્ની છું, હે તેજસ્વી।

Verse 39

अयं हि मे महान्गर्भो रोरवीति बृहस्पते / अजस्रं ब्रह्म चाभ्यस्य षडङ्गं वेदमुद्गिरन्

હે બૃહસ્પતે! મારા ગર્ભમાં આ મહાન ગર્ભ રોરવ કરે છે; અને અવિરત બ્રહ્મનું અભ્યાસ કરીને ષડંગসহ વેદનું ઉચ્ચારણ કરે છે.

Verse 40

अमोघरे तास्त्वं चापि न मां भजितुमर्हसि / अस्मिन्नेव यथाकाले यथा वा मन्यसे विभो

હે અમોઘરેતા! તું પણ મને ભજવા/ભોગવવા યોગ્ય નથી; આ જ સમયે, યોગ્ય કાળે—જેમ તું યોગ્ય માને, હે વિભુ।

Verse 41

एवमुक्तस्तया सम्यग्बृहतेजा बृहस्पतिः / कामात्मानं महात्मापि नात्मानं सो ऽभ्यधारयत्

તેણે આ રીતે યોગ્ય રીતે કહ્યા છતાં મહાતેજસ્વી બૃહસ્પતિ—મહાત્મા હોવા છતાં—પોતાને સંયમમાં રાખી શક્યા નહિ; કામભાવ જ તેમને આવરી ગયો.

Verse 42

संबभूवैव धर्मात्मा तया सार्द्धं बृहस्पति / उत्सृजन्तं तदा रेतो गर्भस्थः सो ऽस्य भाषत

ત્યારે ધર્માત્મા બૃહસ્પતિ તેણી સાથે સંગમમાં પ્રવૃત્ત થયા. એ સમયે તેઓ વીર્ય ઉત્સર્જિત કરતા હતા ત્યારે ગર્ભસ્થ તે (બાળક) તેમને બોલ્યો.

Verse 43

शुक्रं त्याक्षीश्च मा जीव द्वयोर्नेहास्ति संभवः / अमोघरेतास्त्वं वापि पूर्वं चाहमिहागतः

હે જીવ! તું શુક્ર ત્યજીને જીવ; અહીં આપણાં બન્નેનો એકસાથે સંભવ નથી. તું અમોઘવીર્ય છે, અને હું પણ પહેલેથી અહીં આવ્યો છું.

Verse 44

शशाप तं तदा क्रुद्ध एवमुक्तो बृहस्पतिः / उशिजस्य सुतं भ्रातुर्गर्भस्थं भगवानृषिः

આ રીતે કહ્યા પછી ક્રોધિત થયેલા ભગવાન ઋષિ બૃહસ્પતિએ, ઉશિજનો પુત્ર—ભ્રાતાનો ગર્ભસ્થ પુત્ર—તેને ત્યારે શાપ આપ્યો.

Verse 45

यस्मात्त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति / मामेवमुक्तवान्मोहात्तमो दीर्घं ग्रवेक्ष्यसि

કારણ કે સર્વભૂતો (સંતાનને) ઇચ્છે એવા આ સમયે તું મોહવશ મને આવું કહ્યું છે; તેથી તું લાંબા સમય સુધી અંધકાર જ જોશે.

Verse 46

ततो दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत / अथौशिजो बृहत्कीर्तिर्बृहस्पतिरिबौजसा

પછી શાપના કારણે ‘દીર્ઘતમા’ નામના ઋષિ પ્રગટ થયા; ત્યારબાદ ઔશિજ વંશના બૃહત્કીર્તિ, તેજમાં જાણે બૃહસ્પતિ સમાન, પ્રાદુર્ભવ્યા।

Verse 47

ऊर्द्ध्वरेतास्ततश्चापि न्यवसद्भ्रातुराश्रमे / गोधर्मं सौरभेयात्तु वृषभाच्छतवान्प्रभोः

પછી ઊર્ધ્વરેતા બની તે ભાઈના આશ્રમમાં વસ્યો; અને પ્રભુના વૃષભ પાસેથી સૌરભેય ગોધર્મનો ઉપદેશ તેણે પ્રાપ્ત કર્યો।

Verse 48

तस्य भ्राता पितृव्यस्तु चकार भवनं तदा / तस्मिन्हि तत्र वसति यदृच्छाभ्यागतो वृषः

ત્યારે તેના ભાઈએ, પિતૃવ્ય સમાન, એક નિવાસ બનાવ્યો; અને ત્યાં તે વસતો હતો ત્યારે અચાનક એક વૃષભ આવી પહોંચ્યો।

Verse 49

दर्शार्थमास्तृतान्दर्भाञ्चचार सुरभीसुतः / जग्राह तं दीर्घ तमा विस्फुरन्तं तु शृङ्गयोः

દર્શન માટે પાથરેલા દર્ભ પર સુરભીપુત્ર ચાલ્યો; ત્યારે દીર્ઘતમાએ શિંગો ફફડાવતા તે વૃષભને પકડી લીધો।

Verse 50

स तेन निगृहीतस्तु न चचाल पदात्पदम् / ततो ऽब्रवीद् वृषस्तं वै सुंच मां बलिनां वर

તેને પકડી રાખ્યો છતાં તે વૃષભ પગથી પગ હલ્યો નહીં; ત્યારે વૃષભ બોલ્યો—હે બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ, મને છોડ.

Verse 51

न मया सादितस्तात बलवांस्तद्विधः क्वचित् / त्र्यंबकं वहता देवं यतो जातो ऽस्मि भूतले

હે તાત! મારા દ્વારા એવો બળવાન અને તદ્વિધ કોઈ કદી પરાજિત થયો નથી; કારણ કે હું ભૂતલે ત્ર્યંબક દેવને વહન કરનારથી જન્મ્યો છું.

Verse 52

सुंच मां बलिनां श्रेष्ठ प्रतिस्नेहं वरं वृणु / एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं जीवंस्त्वं मे क्व यास्यसि

હે બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ! મને છોડ અને પ્રતિસ્નેહનો વર પસંદ કર. એમ કહ્યે પછી તેણે તેને કહ્યું—તું જીવતો રહીને મારી પાસેથી ક્યાં જશે?

Verse 53

तेन त्वाहं न मोक्ष्यामि परस्वादं चतुष्पदम् / ततस्तं दीर्घतमसं स वृषः प्रत्युवाच ह

એ કારણે હું તને—પરના સ્વાદનો લોભી એ ચતુષ્પદને—છોડવાનો નથી. ત્યારબાદ એ વૃષે દીર્ઘતમસને પ્રત્યుత્તર આપ્યો.

Verse 54

नास्माकं विद्यते तात पातकं स्तेयमेव च / भक्ष्याभक्ष्यं न जानीमः पेयापेयं च सर्वशः

હે તાત! અમારે માટે ન પાતક છે ન ચોરી; શું ભક્ષ્ય શું અભક્ષ્ય, શું પેય શું અપેય—અમે સર્વથા જાણતા નથી.

Verse 55

कार्या कार्यं च वै विप्र गम्यगम्यं तथैव च / न पाप्मानो वयं विप्र धर्मो ह्येष गवां श्रुतः

હે વિપ્ર! શું કરવું શું ન કરવું, ક્યાં જવું ક્યાં ન જવું—એ પણ; હે વિપ્ર! અમે પાપી નથી, કારણ કે આ ગાયોનો શ્રુત ધર્મ છે.

Verse 56

गवां नाम स वे श्रुत्वा संभ्रान्तस्त ममुञ्चत / भक्त्या चानुश्रविकया गोसुतं वै प्रसादयन्

ગાયોનું નામ સાંભળતાં તે ગભરાઈ ગયો અને તેને છોડ્યો. પછી ભક્તિપૂર્વક, પરંપરાથી સાંભળેલી ભક્તિવાણી વડે ગોપુત્રને પ્રસન્ન કર્યો.

Verse 57

प्रसादतो वृषेन्द्रस्य गोधर्मं जगृहे ऽथ सः / मनसैव तदा दध्रे तद्विधस्तत्परायणः

વૃષેન્દ્રની કૃપાથી તેણે ગોધર્મ સ્વીકાર્યો. ત્યારે તેણે મનમાં જ તેને ધારણ કર્યો, તે જ વિધિનો બની તેમાં જ પરાયણ રહ્યો.

Verse 58

ततो यवीयसः पत्नीमौतथ्यस्याभ्यमन्यत / विचेष्टमानां रुदतीं दैवात्संमूढचेतनः

પછી દૈવવશાત્ તેનું ચિત્ત મોહીત થયું અને રડતી, છટપટતી ઔતથ્યની કનિષ્ઠ પત્નીનું અપમાન કરવા લાગ્યો.

Verse 59

अवलेपं तु तंमत्वा सुरद्वांस्तस्य नाक्षमत् / गोधर्म वै बलं कृत्वा स्नुषां स ह्यभ्यमन्यत

તેનો અહંકાર જાણી સુરદ્વાન તેને સહન ન કરી શક્યો. ગોધર્મને જ બળ બનાવી તેણે પોતાની સ્નુષા (વહુ)નું અપમાન કરવાનો વિચાર કર્યો.

Verse 60

विपर्ययं तु तं दृष्ट्वा शरद्वान्प्रविचिन्त्य च / भविष्यमर्थं ज्ञात्वा च महात्मा त्ववमत्य तम्

તે વિપરીત સ્થિતિ જોઈ શરદ્વાને વિચાર કર્યો. ભવિષ્યનો અર્થ જાણી તે મહાત્માએ તેને તુચ્છ ગણી અવગણ્યો.

Verse 61

प्रोवाच दीर्घतमसं क्रोधात्संरक्तलोचनः / गम्यागम्यं न जानीषे गोधर्मात्प्रार्थयन्स्रुषाम्

ક્રોધથી રક્ત નેત્રોવાળો તેણે દીર્ઘતમસને કહ્યું—તું ગમ્ય-અગમ્ય જાણતો નથી; ગોધર્મના નામે સ્ત્રીઓ પાસે પ્રાર્થના કરે છે।

Verse 62

दुर्वृत्तं त्वां त्यजाम्येष गच्छ त्वं स्वेन कर्मणा / यस्मात्त्वमन्धो वृद्धश्च भर्त्तव्यो दुरनुष्ठितः

હે દુર્વૃત્ત, હું તને ત્યજી દઉં છું; તું તારા કર્મ પ્રમાણે ચાલ્યો જા. તું અંધ અને વૃદ્ધ છે, તેથી દુષ્કર્મી હોવા છતાં તને પોષવો પડે છે।

Verse 63

तेनासि त्वं परित्यक्तो दुराचारो ऽसि मे मतः / सूत उवाच कर्मण्यस्मिंस्ततः क्रूरे तस्य बुद्धिरजायत

એ કારણે તું પરિત્યક્ત થયો; મારા મત પ્રમાણે તું દુર્આચારી છે. સૂત બોલ્યા—આ ક્રૂર કર્મ પછી તેની બુદ્ધિમાં એક વિચાર ઉપજ્યો.

Verse 64

निर्भर्त्स्य चैव बहुशो बाहुभ्यां परिगृह्य च / कोष्टे समुद्रे प्रक्षिप्य गङ्गांभसि समुत्सृजत्

તેને વારંવાર ઠપકો આપી, બાહુઓથી પકડી, એક પેટીમાં નાખી સમુદ્રમાં ફેંકી દીધો અને ગંગાના જળમાં વહેવા દીધો.

Verse 65

उह्यमानः समुद्रस्तु सप्ताहं श्रोतसा तदा / तं सस्त्रीको बलिर्नाम राजा धर्मार्थतत्त्ववित्

ત્યારે તે સમુદ્રના પ્રવાહમાં સાત દિવસ સુધી વહેતો રહ્યો. તેને પત્ની સહિત ‘બલિ’ નામના રાજાએ—ધર્મ અને અર્થના તત્ત્વને જાણનાર—મળી લીધો.

Verse 66

अपश्यन्मज्जमानं तु स्रोतसोभ्यासमागतम् / तं गृहीत्वा स धर्मात्मा बलिर्वैरोचनस्तदा

પ્રવાહોની પાસે આવી ડૂબતો હતો તેને જોઈ ધર્માત્મા વૈરોચન બલિએ ત્યારે તેને પકડી લીધો.

Verse 67

अन्तःपुरे जुगोपैनं भक्ष्यैर्भोज्यैश्च तर्पयन् / प्रीतः स वै वरेणाथ च्छन्दयामास वै बलिम्

તેણે અંતઃપુરમાં તેની રક્ષા કરી અને ભક્ષ્ય-ભોજ્યથી તૃપ્ત કરી પ્રસન્ન થઈ વર આપી બલિને સંતોષ્યો.

Verse 68

स च तस्माद्वरं वव्रे पुत्रार्थी दानवर्षभः / बलिरुवाच संतानार्थं महाभाग भार्यायां मम मानद

પુત્રની ઇચ્છાવાળા દાનવશ્રેષ્ઠે તેની પાસે વર માગ્યો. બલિ બોલ્યો—હે મહાભાગ, હે માનદ! મારી પત્નીમાં સંતાન માટે વર આપો.

Verse 69

पुत्रान्धर्मार्थसंयुक्तानुत्पादयितुमर्हसि / एवमुक्तस्तुतेनर्षिस्तथास्त्वित्युक्तवान्हितम्

ધર્મ અને અર્થથી યુક્ત પુત્રો ઉત્પન્ન કરવા તમે યોગ્ય થાઓ. એમ કહેવાતા ઋષિએ ‘તથાસ્તુ’ કહી કલ્યાણકારી વચન આપ્યું.

Verse 70

सुदेष्णां नाम भार्यां स्वां राजास्मै प्राहिणोत्तदा / अन्धं वृद्धं च तं दृष्ट्वा न सा देवी जगाम ह

ત્યારે રાજાએ સुदેષ્ણા નામની પોતાની પત્નીને તેની પાસે મોકલી. પરંતુ તેને અંધ અને વૃદ્ધ જોઈ તે દેવી તેની પાસે ગઈ નહીં.

Verse 71

स्वां च धात्रेयिकां तस्मै भूषयित्वा व्यसर्जयत् / कक्षीवच्चक्षुषौ तस्यां शूद्रयोन्यामृषिर्वशी

તેણે પોતાની ધાત્રેયિકા કન્યાને શોભાવીને તેને તેના પાસે મોકલી. તે શૂદ્રયોનિમાં વશી ઋષિએ કક્ષીવચ્ચ અને ચક્ષુષ—એ બે પુત્રોને જનમ આપ્યો.

Verse 72

जनया मास धर्मात्मा पुत्रावेतौ महौजसौ / कक्षीवच्चक्षुषौ तौ तु दृष्ट्वा राजा बलिस्तदा

ધર્માત્માએ એક માસમાં જ આ બે મહાતેજસ્વી પુત્રો—કક્ષીવચ્ચ અને ચક્ષુષ—ને જન્મ આપ્યો. તેમને જોઈને ત્યારે રાજા બલિ આશ્ચર્યચકિત થયો.

Verse 73

अधीतौ विधिवत्सम्य गीश्वरौ ब्रह्मवादिनौ / सिद्धौ प्रत्यक्षधर्माणौ बुद्धौ श्रेष्ठतमावपि

તે બંને વિધિપૂર્વક સમ્યક અધ્યયન કરેલા, વાણીના સ્વામી અને બ્રહ્મવાદી હતા. તેઓ સિદ્ધ, પ્રત્યક્ષધર્મવાળા અને બુદ્ધિમાં પણ સર્વોત્તમ હતા.

Verse 74

ममैताविति होवाच बलिर्वैरोचनस्त्वृषिम् / नेत्युवाच ततस्तं तु ममैताविति चाब्रवीत्

ત્યારે વૈરોચન બલિએ ઋષિને કહ્યું—“આ બંને મારા છે.” ઋષિએ કહ્યું—“ના.” ત્યારે બલિએ ફરી કહ્યું—“આ બંને તો મારા જ છે.”

Verse 75

उत्पन्नौ शूद्रयोनौ तु भवतः क्ष्मासुरोत्तमौ / अन्धं वृद्धं च मां मत्वा सुदेष्णा महिषी तव

હે પૃથ્વીના અસુરોત્તમ! આ બંને તારી શૂદ્રયોનિમાં જન્મેલા છે. તારી મહિષી સુદેષ્ણાએ મને અંધ અને વૃદ્ધ માનીને (આવું કર્યું).

Verse 76

प्राहिणोदवमानीय शूद्रीं धात्रेयिकां मम / ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम्

તેણીએ અપમાન કરીને મારી દાસી (શૂદ્ર સ્ત્રી) ને મોકલી દીધી. ત્યારબાદ રાજાએ તે શ્રેષ્ઠ ઋષિને ફરીથી પ્રસન્ન કર્યા.

Verse 77

बलिर्भार्यां सुदेष्णा च भर्त्सयामास वै प्रभुः / पुनश्चैनामलङ्कृत्य ऋषये प्रत्यपादयत्

પ્રભુ બલિએ પોતાની પત્ની સુદેષ્ણાને ઠપકો આપ્યો. પછી તેને ફરીથી શણગારીને ઋષિને અર્પણ કરી.

Verse 78

तां स दीर्घतमा देवीमब्रवीद्यदि मां शुभे / दध्ना लवणमिश्रेण स्वभ्यक्तं नग्नकं तथा

તે દીર્ઘતમા ઋષિએ દેવીને કહ્યું: 'હે કલ્યાણી! જો તમે દહીં અને મીઠું ચોપડેલા મારા નગ્ન શરીરને...'

Verse 79

लेहिष्यस्यजुगुप्सन्ती ह्यापादतलमस्तकम् / ततस्त्वं प्राप्स्यसे देवि पुत्रांश्च मनसेप्सितान्

'...ઘૃણા કર્યા વિના પગના તળિયાથી માથા સુધી ચાટશો, તો હે દેવી! તમે મનગમતા પુત્રો પ્રાપ્ત કરશો.'

Verse 80

तस्य सा तद्वचो देवी सर्वं कृतवती तथा / अपानं च समासाद्य जुगुप्संती ह्यवर्जयत्

તે દેવીએ તેમના વચન મુજબ બધું જ કર્યું. પરંતુ અપાન (ગુદા) સ્થાને પહોંચીને, ઘૃણાને કારણે તેણે તે છોડી દીધું.

Verse 81

तमुवाच ततः सर्षिर्यस्ते परिहृतं शुभे / विनापानं कुमारं त्वं जनयिष्यसि पूर्वजम्

પછી ઋષિએ કહ્યું—હે શુભે, તું જે પરિહૃત કર્યું છે તે જ; તું અપાનવાયુ વિના પણ પૂર્વજ સમાન એક કુમારને જનમ આપશે।

Verse 82

ततस्तं दीर्घतमसं सा देवी प्रत्युवाच ह // नार्हसि त्वं महाभाग पुत्रं दातुं ममेदृशम्

પછી તે દેવીએ દીર્ઘતમસને કહ્યું—હે મહાભાગ, મારી જેવીને એવો પુત્ર આપવો તને યોગ્ય નથી।

Verse 83

ऋषिरुवाच तवापरधो देव्येष नान्यथा भविता तु वै / देवीदृशं च ते पौत्रमहं दास्यामि सुप्रते

ઋષિએ કહ્યું—દેવી, આ તારો અપરાધ છે; આ અન્યથા નહીં થાય. હે સુપ્રતે, હું તને દેવીસમાન પૌત્ર આપીશ।

Verse 84

तस्यापानं विना चैव योग्यभावो भविष्यति / तां स दीर्घतमाश्चैव कुक्षौ स्पृष्ट्वदमब्रवीत्

તેને અપાનવાયુ વિના પણ યોગ્યભાવ થશે. પછી દીર્ઘતમસે તેના ઉદરને સ્પર્શ કરીને આ કહ્યું।

Verse 85

प्राशितं दधियत्ते ऽद्य ममाङ्गाद्वै शुचिस्मिते / तेन ते पूरितो गर्भः पौर्णमास्यामिवोदधिः

હે શુચિસ્મિતે, આજે તું મારા અંગમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું દહીં પીધું છે; તેથી તારો ગર્ભ પૂનમના સમુદ્ર જેવો પરિપૂર્ણ થયો છે।

Verse 86

भविष्यन्ति कुमारास्ते पञ्च देवसुतोपमाः / तेजस्विनः पराक्रान्ता यज्वानो धार्मिकास्तथा

તે પાંચ કુમારો દેવસુતો સમાન થશે—તેજસ્વી, પરાક્રમી, યજ્ઞ કરનાર અને ધર્મનિષ્ઠ।

Verse 87

ततोंऽगस्तु सुदेष्णाया ज्येष्ठपुत्रो व्यजायत / वङ्गस्तस्मात्कलिङ्गस्तु पुण्ड्रः सुह्मस्तथैव च

પછી સુદેષ્ણાથી જ્યેષ્ઠ પુત્ર અઙ્ગ જન્મ્યો; અને તેમાંથી વઙ્ગ, કલિઙ્ગ, પુણ્ડ્ર તથા સુહ્મ પણ ઉત્પન્ન થયા।

Verse 88

वंशभाजस्तु पञ्चैते बलेः क्षेत्रे ऽभवंस्तदा / इत्येते दीर्घतमसा बलेर्दत्ताः सुताः पुरा

આ પાંચેય વંશના ભાગીદાર બની ત્યારે બલિના ક્ષેત્રમાં ઉત્પન્ન થયા; આ રીતે પ્રાચીનકાળે દીર્ઘતમસે તેમને બલિને પુત્રરૂપે અર્પણ કર્યા હતા।

Verse 89

प्रजा ह्युपहतास्तस्य ब्रह्मणा कारणं प्रति / अपत्यमस्य दारेषु स्वेषु माभून्महात्मनः

તેની પ્રજા બ્રહ્માના કારણથી પીડિત થઈ હતી; તેથી તે મહાત્માને પોતાની પત્નીઓમાં સંતાન ન થાય—એવું (નિયત થયું)।

Verse 90

ततो मनुष्ययोन्यां वै जनयामास स प्रजाः / सुरभिर्दीर्घत मसमथ प्रीतो वचो ऽब्रवीत्

પછી તેણે માનવ યોનિમાં જ પ્રજાઓ ઉત્પન્ન કરી; અને સુરભિ પ્રસન્ન થઈ દીર્ઘતમસને વચન બોલી।

Verse 91

विचार्य यस्माद्गोधर्मं त्वमेवं कृतवानसि / भक्त्या चानन्ययास्मासु मुने प्रीतास्मि तेन ते

હે મુને! ગોધર્મનો વિચાર કરીને તું આમ કર્યું છે, અને અમારાં પ્રત્યે અનન્ય ભક્તિ રાખી છે; તેથી હું તારા પર પ્રસન્ન છું.

Verse 92

तस्मात्तव तमो दीर्घं निस्तदाम्यद्य पश्य वै / बार्हस्पत्यं च यत्ते ऽन्यत्पापं संतिष्ठते तनौ

અતએવ જો, આજે હું તારો દીર્ઘ અંધકાર દૂર કરું છું; અને તારા દેહમાં રહેલું બાર્હસ્પત્ય સંબંધિત અન્ય પાપ પણ નાશ કરું છું.

Verse 93

जरामृत्युभयं चैव ह्याघ्राय प्रणुदामि ते / आघ्रातमात्रो ऽसा पश्यत्सद्यस्तमसि नाशिते

હું તારા જરા અને મૃત્યુના ભયને પણ સૂંઘીને દૂર કરું છું; જુઓ, તે માત્ર સૂંઘતાં જ અંધકાર નાશ પામતાં તે તરત જ જોવા લાગ્યો.

Verse 94

आयुष्मांश्च युवा चैव चक्षुष्मांश्च ततो ऽभवत् / गवा हृततमाः सो ऽथ गौतमः समपद्यत

ત્યારે તે દીર્ઘાયુ, યુવાન અને દૃષ્ટિમાન થયો; ગાયે જેના અંધકારને હરી લીધો હતો, તે ગૌતમ ફરી પોતાના સ્થાને સ્થિર થયો.

Verse 95

कक्षीवांस्तु ततो गत्वा सह पित्रा गिरिव्रजम् / यथोद्दिष्टं हि पित्राथ चचार विपुलं तपः

પછી કક્ષીવાન પિતાની સાથે ગિરિવ્રજ ગયો; અને પિતાએ જેમ જણાવ્યું તેમ તેણે વિશાળ તપ કર્યું.

Verse 96

ततः कालेन महता तपसा भावितः स वै / विधूय सानुजो दोषान्ब्राह्मण्यं प्राप्तवान्प्रभुः

પછી મહાન કાળ સુધી તપથી પરિપક્વ થઈ, તેણે અનુજ સહિત દોષો ધોઈ નાખ્યા અને પ્રભુએ બ્રાહ્મણ્ય પ્રાપ્ત કર્યું।

Verse 97

ततो ऽब्रवीत्पिता त्वेनं पुत्रवानस्म्यहं प्रभो / सुपुत्रेण त्वया तात कृतार्थश्च यशस्विना

ત્યારે પિતાએ તેને કહ્યું—હે પ્રભુ, હું પુત્રવાન થયો છું; તાત, તારા જેવા યશસ્વી સુપુત્રથી હું કૃતાર્થ થયો છું।

Verse 98

युक्तात्मानं ततः सो ऽथ प्राप्तवान्ब्रह्मणः क्षयम् / ब्राह्मण्यं प्राप्य कक्षीवान्सहस्रमसृजत्सुतान्

પછી સંયમિત આત્મા બની તે બ્રહ્મલોકના ધામને પહોંચ્યો; બ્રાહ્મણ્ય પ્રાપ્ત કરીને કક્ષીવાને હજાર પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા।

Verse 99

कूष्माण्डा गौतमास्ते वै स्मृताः कक्षीवतः सुताः / इत्येष दीर्घतमसो बलेर्वैरोचनस्य वै

કક્ષીવાનના તે પુત્રો ‘કૂષ્માંડ’ અને ‘ગૌતમ’ તરીકે સ્મૃત છે; આ દીર્ઘતમસ તથા વૈરોચન બલિનો આ પ્રસંગ છે।

Verse 100

समागमः समाख्यातः संतानश्चोभयोस्तथा / बलिस्तानभिषिच्येह पञ्च पुत्रानकल्मषान्

અહીં બંનેનો સમાગમ અને તેમની સંતાનનું વર્ણન પણ કહેવાયું છે; અને આ પ્રસંગે બલિએ અહીં પાંચ નિર્મળ પુત્રોનો અભિષેક કર્યો।

Verse 101

कृतार्थः सो ऽपि योगात्मा योगमाश्रित्य च प्रभुः / अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाक्षी चरत्युत

તે યોગાત્મા પ્રભુ યોગનો આશ્રય લઈને કૃતાર્થ થયો; સર્વ ભૂતોને અદૃશ્ય રહી, કાળની પ્રતીક્ષા કરતાં વિચરે છે.

Verse 102

तत्राङ्गस्य तु राजर्षे राजासीद्दधिवाहनः / सो ऽपराधात्सुदेष्णाया अनपानो ऽभवन्नृपः

હે રાજર્ષિ! ત્યાં અંગનો રાજા દધિવાહન હતો; સુદેષ્ણા પ્રત્યેના અપરાધથી તે નૃપ ‘અનપાન’ કહેવાયો.

Verse 103

अनपानस्य पुत्रस्तु राजा दिविरथः स्मृतः / पुत्रो दिविरथस्यासीद्विद्वान्धर्मरथो नृपः

અનપાનનો પુત્ર ‘દિવિરથ’ નામે રાજા તરીકે સ્મરાય છે; દિવિરથનો પુત્ર વિદ્વાન નૃપ ‘ધર્મરથ’ હતો.

Verse 104

एते एक्ष्वाकवः प्रोक्ता भवितारः कलौ युगे / बृहद्बलान्वये जाता महावीर्यपराक्रमाः

આ લોકો ઇક્ષ્વાકુવંશીય કહેવાયા છે, જે કલિયુગમાં આવનાર છે; બૃહદ્બલના વંશમાં જન્મેલા, મહાવીર્ય અને પરાક્રમી.

Verse 105

शूराश्च कृतविद्याश्च सत्यसंधा जितेन्द्रियाः / अत्रानुवंशश्लोको ऽयं भविष्यज्ज्ञैरुदाहृतः

તેઓ શૂર, વિદ્યાસંપન્ન, સત્યસંકલ્પ અને જિતેન્દ્રિય છે; અહીં આ અનુવંશશ્લોક ભવિષ્યજ્ઞોએ ઉચારી છે.

Verse 106

इक्ष्वाकूणामयं वंशः सुमित्रान्तो भविष्यति / सुमित्रं प्राप्य राजानं संस्थां प्राप्स्यति वै कलौ

ઇક્ષ્વાકુઓનો આ વંશ સુમિત્ર સુધી આવીને અંત પામશે. કલિયુગમાં સુમિત્ર નામના રાજાને પ્રાપ્ત કરીને તે વંશ નિશ્ચયે સમાપ્ત થશે.

Verse 107

इत्येतन्मानवं क्षत्रमैलं च समुदात्दृतम् / अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मगधो यो बृहद्रथः

આ રીતે માનવ ક્ષત્રિય તથા ઐલ વંશનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું. હવે આગળ હું મગધના બૃહદ્રથનું વર્ણન કરીશ.

Verse 108

जरासंधस्य ये वंशे सहदेवान्वये नृपाः / अतीता वर्त्तमानाश्च भविष्याश्च तथा पुनः

જરાસંધના વંશમાં, સહદેવની પરંપરામાં જે નૃપતિઓ થયા—ભૂત, વર્તમાન અને ભવિષ્ય—તેમનો પણ (અહીં) ઉલ્લેખ છે.

Verse 109

प्राधान्यतः प्रवक्ष्यामि गदतो मे निबोधत / संग्रामे भारते तस्मिन्सहदेवो निपातितः

હું મુખ્યત્વે (તેમનો) વર્ણન કરીશ; મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળો. તે ભારત યુદ્ધના સંગ્રામમાં સહદેવ પતિત થયો.

Verse 110

सोमापिस्तस्य तनयो राजर्षिः स गिरिव्रजे / पञ्चाशतं तथाष्टौ च समा राज्यमकारयत्

તેનો પુત્ર સોમાપિ ગિરિવ્રજમાં રાજર્ષિ થયો. તેણે અઠ્ઠાવન વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું.

Verse 111

श्रुतश्रवाः सप्तषष्टिः समास्तस्य सुतो ऽभवत् / अयुतायुस्तु षड्विंशद्राज्यं वर्षाण्यकारयत्

શ્રુતશ્રવા તેનો પુત્ર થયો અને તે સડસઠ વર્ષ જીવ્યો. અયુતાયુએ છવ્વીસ વર્ષ રાજ્ય શાસન કર્યું.

Verse 112

समाः शतं निरामित्रो महीं भुक्त्वा दिवं गतः / पञ्चाशतं समाः षट् च सुक्षत्रः प्राप्तवान्महीम्

નિરામિત્રે સો વર્ષ પૃથ્વી ભોગવી અંતે સ્વર્ગે ગમન કર્યું. ત્યારબાદ સુક્ષત્રે છપ્પન વર્ષ પૃથ્વીનું રાજ્ય મેળવ્યું.

Verse 113

त्रयोविंशद्बृहत्कर्मा राज्यं वर्षाण्यकारयत् / सेनाजित्सांप्रतं चापि एता वै भोक्ष्यते समाः

બૃહત્કર્માએ ત્રેવીસ વર્ષ રાજ્ય કર્યું. અને હવે સેનાજિત પણ નિશ્ચયે એટલાં જ વર્ષ રાજ્ય ભોગવશે.

Verse 114

श्रुतञ्जयस्तु वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति / रिपुञ्जयो महाबाहुर्महाबुद्धिपराक्रमः

શ્રુતઞ્જય ચાળીસ વર્ષ રાજ્ય કરશે. રિપુઞ્જય મહાબાહુ, મહાબુદ્ધિ અને પરાક્રમથી યુક્ત હશે.

Verse 115

पञ्जत्रिंशत्तु वर्षाणि महीं पालयिता नृपः / अष्टपञ्जाशतं जाब्दान्राज्ये स्थास्यति वै शुचिः

તે નૃપ પાંત્રીસ વર્ષ પૃથ્વીનું પાલન કરશે. અને શુચિ નિશ્ચયે અઠ્ઠાવન વર્ષ રાજ્યમાં સ્થિર રહેશે.

Verse 116

अष्टाविंशत्समाः पूर्णाः क्षेमो राजा भविष्यति / सुव्रतस्तु चतुःषष्टिं राज्यं प्राप्स्यति वीर्यवान्

અઠ્ઠાવીસ વર્ષ પૂર્ણ થતાં ક્ષેમ રાજા થશે. અને પરાક્રમી સુવ્રત ચોસઠ વર્ષ રાજ્ય પ્રાપ્ત કરશે.

Verse 117

पञ्च वर्षाणि पूर्णानि धर्मनेत्रो भविष्यति / भोक्ष्यते नृपतिश्चेमा अष्टपञ्चाशतं समाः

પાંચ વર્ષ પૂર્ણ થતાં ધર્મનેત્ર થશે. અને નૃપતિ ચેમા અઠ્ઠાવન વર્ષ રાજ્ય ભોગવશે.

Verse 118

अष्टत्रिंशत्समाराष्ट्रं सुश्रमस्य भविष्यति / चत्वारिंशद्दशाष्टौ च दृढसेनो भविष्यति

સુશ્રમાનું રાજ્ય અડત્રીસ વર્ષ રહેશે. અને દૃઢસેન અડતાલીસ વર્ષ રાજા થશે.

Verse 119

त्रयस्त्रिंशत्तु वर्षाणि सुमतिः प्राप्स्यते ततः / चत्वारिंशत्समा राजा सुनेत्रो भोक्ष्यते ततः

ત્યારબાદ સુમતિ ત્રેત્રીસ વર્ષ રાજ્ય પ્રાપ્ત કરશે. પછી રાજા સુનેત્ર ચાલીસ વર્ષ રાજ્ય ભોગવશે.

Verse 120

सत्यजित्पृथिवी राष्ट्रं त्र्यशीतिं भोक्ष्यते समाः / प्राप्येमं विश्वाजिच्चापि पञ्चविंशद्भविष्यति

સત્યજિત ત્ર્યાસી વર્ષ પૃથ્વીનું રાજ્ય ભોગવશે. અને આ રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીને વિશ્વાજિત પણ પચ્ચીસ વર્ષ રહેશે.

Verse 121

अरिञ्जयस्तु वर्षाणां पञ्चाशत्प्राप्यते महीम् / द्वाविंशच्च नृपा ह्येते भवितारो बृहद्रथाः

અરિંજય પચાસ વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર રાજ્ય કરશે. આ બૃહદ્રથ નામના બાવીસ રાજાઓ થશે.

Verse 122

पूर्मं वर्षसहस्रं वै तेषां राज्यं भविष्यति / बृहद्रथेष्वतीतेषु वीरहन्तृष्ववर्त्तिषु

તેમનું રાજ્ય પૂર્ણ એક હજાર વર્ષ રહેશે; બૃહદ્રથો અતીત થયા પછી વીરહંતાઓ પ્રવર્તશે.

Verse 123

शुनकः स्वामिनं हत्वा पुत्रं समभिषेक्ष्यति / मिषतां क्षत्रियाणां हि प्रद्योतिं नृपतिं बलात्

શુનક પોતાના સ્વામીને મારીને તેના પુત્રનો અભિષેક કરશે; ક્ષત્રિયો જોઈ રહ્યા હશે ત્યારે બળપૂર્વક પ્રદ્યોતને રાજા બનાવશે.

Verse 124

स वै प्रणतसामन्तो भविष्येण प्रवर्त्तितः / त्रयोविंशत्समा राजा भविता स नरोत्तमः

તે ભવિષ્યમાં નમ્ર સામંતો દ્વારા સ્થાપિત થઈ પ્રવર્તશે; તે નરોત્તમ રાજા ત્રેવીસ વર્ષ રાજ્ય કરશે.

Verse 125

चतुर्विंशत्समा राजा पालको भविता ततः / विशाखयूपो भविता नृपः पञ्चाशतं समाः

ત્યારબાદ પાલક રાજા ચોવીસ વર્ષ રહેશે. પછી વિશાખયૂપ નામનો નૃપ પચાસ વર્ષ રાજ્ય કરશે.

Verse 126

एकविंशत्समा राज्य मजकस्य भविष्यति / भविष्यति समा विंशत्तत्सुतो नन्दिवर्द्धनः

મજક એકવીસ વર્ષ રાજ્ય કરશે. તેનો પુત્ર નંદિવર્ધન વીસ વર્ષ શાસન કરશે.

Verse 127

अष्टत्रिंशच्छतं भाव्याः प्राद्योताः पञ्च ते नृपाः / हत्वा तेषां यशः कृत्स्नं शिशुनागो भविष्यति

પ્રાદ્યોત વંશના તે પાંચ રાજાઓ મળીને એકસો અડત્રીસ વર્ષ રહેશે. તેમનું સર્વ યશ નાશ કરી શિશુનાગ પ્રગટ થશે.

Verse 128

वाराणस्यां सुतस्तस्य संयास्यति गिरिव्रजम् / शिशुनागश्च वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति

વારાણસીમાં તેનો પુત્ર જન્મીને ગિરિવ્રજમાં રાજ્ય સ્થાપશે. શિશુનાગ ચાળીસ વર્ષ શાસન કરશે.

Verse 129

काकवर्णः सुतस्तस्य पट्त्रिंशच्च भविष्यति / ततस्तु विंशतिं राजा क्षेमधर्मा भवष्यति

તેનો પુત્ર કાકવર્ણ પાંત્રીસ વર્ષ શાસન કરશે. ત્યારબાદ રાજા ક્ષેમધર્મા વીસ વર્ષ રાજ્ય કરશે.

Verse 130

चत्वारिंशत्समा राष्ट्रं क्षत्रौजाः प्राप्स्यते ततः / अष्टत्रिंशत्समा राजाविधिसारो भविष्यति

ત્યારબાદ ક્ષત્રૌજા ચાળીસ વર્ષ રાજ્ય પ્રાપ્ત કરશે. પછી વિધિસાર નામનો રાજા અડત્રીસ વર્ષ શાસન કરશે.

Verse 131

अजातशत्रुर्भविता पञ्चविंशत्समा नृपः / पञ्चत्रिंशत्समा राजा दर्भकस्तु भविष्यति

અજાતશત્રુ નામનો નૃપ પચ્ચીસ વર્ષ રાજ્ય કરશે; અને પાંત્રીસ વર્ષ દર્ભક નામનો રાજા થશે.

Verse 132

उदयी भविता तस्मात्त्रयस्त्रिंशत्समा नृपः / स वै पुरवरं राजा वृथिव्यां कुसुमाह्वयम्

ત્યારબાદ ઉદયી નામનો નૃપ ત્રેત્રીસ વર્ષ રાજ્ય કરશે; તે રાજા પૃથ્વી પર ‘કુસુમ’ નામનું શ્રેષ્ઠ નગર સ્થાપશે.

Verse 133

गगाया दक्षिणे कूले चतुर्थे ऽह्नि कारिष्यति / चत्वारिशत्समा भाव्यो राजा वै नन्दिवर्द्धनः

ગંગાના દક્ષિણ કાંઠે તે ચોથા દિવસે કાર્ય કરશે; અને નંદિવર્ધન નામનો રાજા ચાલીસ વર્ષ રહેશે.

Verse 134

चत्वारिशत्त्रयश्चैव सहानन्दिर्भविष्यति / भविष्यन्ति च वर्षाणि षष्ट्युत्तरशतत्रयम्

સહાનન્દિ પણ ત્રેતાલીસ વર્ષ રહેશે; અને વર્ષો ત્રણસો સાઠ (૩૬૦) થશે.

Verse 135

शिशुनागा दशैवैते राजानः क्षत्रबन्धवः / एतैः सार्द्धं भविष्यन्ति तावत्कालं नृपाः परे

શિશુનાગ વંશના આ દસ રાજાઓ ‘ક્ષત્રબંધવ’ કહેવાશે; એમની સાથે એટલા જ સમય સુધી અન્ય નૃપો પણ રહેશે.

Verse 136

एक्ष्वाकवश्चतुर्विंशत्पञ्चालाः पञ्चविंशतिः / कालकास्तु चतुर्विंशच्चतुर्विंशत्तु हैहयाः

ઇક્ષ્વાકુ વંશમાં ચોવીસ, પાંચાલમાં પચ્ચીસ; કાલક ચોવીસ અને હૈહય પણ ચોવીસ (રાજાઓ) થશે.

Verse 137

द्वात्रिंशदेकलिङ्गास्तु पञ्चविंशत्तथा शकाः / कुरवश्चापि षट्त्रिंशदष्टाविंशति मैथिलाः

એકલિંગમાં બત્રીસ, શકમાં પચ્ચીસ; કુરુમાં છત્રીસ અને મૈથિલમાં અઠ્ઠાવીસ (રાજાઓ) થશે.

Verse 138

शूरसेनास्त्रयोविंशद्वीतिहोत्राश्च विंशतिः / तुल्यकालं भविष्यन्ति सर्वं एव महीक्षितः

શૂરસેન ત્રેવીસ, વીતિહોત્ર વીસ; હે મહીક્ષિત, આ સર્વે સમાન કાળ સુધી (રાજ્ય) કરશે.

Verse 139

महानन्दिसुतश्चापि शूद्रायाः कालसंवृतः / उत्पत्स्यते महा पद्मः सर्वक्षत्रान्तकृन्नृपः

મહાનંદીનો પુત્ર, શૂદ્રા સ્ત્રીમાંથી, કાળથી આવૃત; મહાપદ્મ નામે રાજા ઉત્પન્ન થશે, જે સર્વ ક્ષત્રિયોના અંત કરનાર હશે.

Verse 140

ततः प्रभृति राजानो भविष्यः शूद्रयोनयः / एकराट् स महापद्म एकच्चत्रो भविष्यति

ત્યારથી આગળ રાજાઓ શૂદ્ર-યોનિના થશે; એ મહાપદ્મ એકરાટ અને એકચ્છત્ર (સમ્રાટ) બનશે.

Verse 141

अष्टाशीति तु वर्षाणि पृथिवीं पालयिष्यति / सर्वक्षत्रं समुद्धृत्य भाविनोर्ऽथस्य वै बलात्

તે અઠ્ઠ્યાસી વર્ષો સુધી પૃથ્વીનું પાલન કરશે. ભાવિ હેતુના બળથી સર્વ ક્ષત્રશક્તિને ઉખેડી દમન કરશે.

Verse 142

तत्पश्चात्तत्सुता ह्यष्टौ समाद्वादश ते नृपाः / महापद्मस्य पर्याये भविष्यन्ति नृपाः क्रमात्

ત્યાર પછી તેના આઠ પુત્રો થશે અને તેમમાંથી બાર રાજાઓ થશે. મહાપદ્મના અનુગામી કાળમાં તેઓ ક્રમશઃ રાજા બનશે.

Verse 143

उद्धरिष्यति तान्सर्वान्कौटिल्यो वै द्विजर्षभः / भुक्त्वा महीं वर्षशतं नरेद्रः स भविष्यति

દ્વિજશ્રેષ્ઠ કૌટિલ્ય તેઓ સૌને ઉખેડી દૂર કરશે. તે સો વર્ષ સુધી ધરતીનો ઉપભોગ કરીને નરેન્દ્ર બનશે.

Verse 144

चन्द्रगुप्तं नृपं राज्ये कौटिल्यः स्थापयिष्यति / चतुर्विंशत्समा राजा चन्द्रगुप्तो भविष्यति

કૌટિલ્ય ચંદ્રગુપ્ત નામના નૃપને રાજ્યમાં સ્થાપિત કરશે. રાજા ચંદ્રગુપ્ત ચોવીસ વર્ષો સુધી રાજ કરશે.

Verse 145

भविता भद्रसारस्तु पञ्चविंशत्समा नृपः / षट्त्रिंशत्तु समा राजा अशोकानां च तृप्तिदः

ભદ્રસાર પચ્ચીસ વર્ષો સુધી નૃપ રહેશે. અને છત્રીસ વર્ષો સુધી તે રાજા ‘અશોકો’ને તૃપ્તિ આપનાર, પ્રજાને સંતોષ આપનાર રહેશે.

Verse 146

तस्य पुत्रः कुलालस्तु वर्षाण्यष्टौ भविष्यति / कुशालसूनुरष्टौ च भोक्ता वै बन्धुपालितः

તેનો પુત્ર કુલાલ આઠ વર્ષ રાજ્ય કરશે. કુશાલનો પુત્ર બંધુપાલિત પણ આઠ વર્ષ શાસન ભોગવશે.

Verse 147

बन्धुपालितदायादो भविता चेन्द्रपालितः / भविता सप्त वर्षाणि देववर्मा नराधिपः

બંધુપાલિતનો વારસ ઇન્દ્રપાલિત થશે. દેવવર્મા નામનો નરાધિપ સાત વર્ષ રાજ્ય કરશે.

Verse 148

राजा शतधनुश्चापि तस्य पुत्रो भविष्यति / बृहद्रथश्च वर्षाणि सप्त वै भविता नृपः

તેનો પુત્ર રાજા શતધનુ થશે. બૃહદ્રથ નામનો નૃપ સાત વર્ષ રાજ્ય કરશે.

Verse 149

इत्येते नव मौर्या वै भोक्ष्यन्ति च वसुंधराम् / सप्तत्रिंशच्छतं पूर्णं तेभ्यः शुङ्गो गमिष्यति

આ રીતે આ નવ મૌર્ય પૃથ્વીનું શાસન કરશે. ત્રણસો સડત્રીસ વર્ષ પૂર્ણ થયા પછી તેમના પછી શુંગ વંશ આવશે.

Verse 150

पुष्पमित्रस्तु सेनानीरुद्धृत्यतु बृहद्रथम् / कारयिष्यति वै राज्यं समाः षष्टिं स चैव तु

સેનાપતિ પુષ્યમિત્ર બૃહદ્રથને દૂર કરીને રાજ્ય ચલાવશે. તે સાઠ વર્ષ શાસન કરશે.

Verse 151

अग्निमित्रो नृपश्चाष्टौ भविष्यति समा नृपः / भविता चापि सुज्येष्टः सप्त वर्षाणि वै ततः

અગ્નિમિત્ર નામનો રાજા આઠ વર્ષ રાજ્ય કરશે. ત્યારબાદ સુજ્યેષ્ઠ પણ નિશ્ચયે સાત વર્ષ શાસન કરશે.

Verse 152

वसुमित्रस्ततो भाव्यो दशवर्षाणि पार्थिवः / ततो भद्रः समे द्वे तु भविष्यति नृपश्च वै

ત્યારબાદ વસુમિત્ર રાજા દસ વર્ષ શાસન કરશે. પછી ભદ્ર રાજા પણ બે વર્ષ રાજ્ય કરશે.

Verse 153

भविष्यति समास्तस्मात्तिस्र एव पुलिन्दकः / राजा घोषस्ततश्चापि वर्षाणि भविता त्रयः

ત્યારબાદ પુલિંદક રાજા ત્રણ વર્ષ રાજ્ય કરશે. પછી ઘોષ રાજા પણ ત્રણ વર્ષ શાસન કરશે.

Verse 154

सप्त वै वज्र मित्रंस्तु समा राजा ततः पुनः / द्वात्रिंशद्भविता वापि समा भागवतो नृपः

વજ્રમિત્ર રાજા સાત વર્ષ રાજ્ય કરશે. ત્યારબાદ ભાગવત રાજા બત્રીસ વર્ષ શાસન કરશે.

Verse 155

भविष्यति सुतस्तस्य देवभूमिः समा दश / दशैते शुङ्गराजानो भोक्ष्यन्तीमां वसुंधराम्

તેનો પુત્ર દેવભૂમિ દસ વર્ષ રાજ્ય કરશે. આ દસ શુંગ રાજાઓ આ વસુંધરાનું શાસન ભોગવશે.

Verse 156

शतं पूर्मं दश द्वे च तेभ्यः कण्वं गमिष्यति / अमात्यो वसुदेवस्तु बाल्याद्व्यसनिनं नृपम्

પ્રથમ સો, પછી બાર વર્ષ વીતી ગયા પછી કણ્વ રાજ્ય પ્રાપ્ત કરશે. તેનો અમાત્ય વસુદેવ બાળપણથી જ વ્યસની રાજા રહેશે.

Verse 157

देवभूमिं ततो हत्वा शुङ्गेषु भविता नृपः / भविष्यति समा राजा पञ्च कण्वायनस्तु सः

ત્યારબાદ દેવભૂમિને મારીને શુંગોમાં તે રાજા થશે. તે કણ્વાયન પાંચ વર્ષ રાજ કરશે.

Verse 158

भूमिमित्रः सुतस्तस्य चतुर्विंशद्भविष्यति / भविता द्वादश समास्तस्मान्नारायणो नृपः

તેનો પુત્ર ભૂમિમિત્ર ચોવીસ વર્ષ રાજ કરશે. ત્યાર પછી નારાયણ નામનો રાજા બાર વર્ષ રહેશે.

Verse 159

सुशर्मा तत्सुतश्चापि भविष्यति चतुःसमाः / कण्वायनास्तु चत्वारश्चत्वारिंशच्च पञ्च च

તેનો પુત્ર સુશર્મા પણ ચાર વર્ષ રાજ કરશે. કણ્વાયન ચારેય મળીને પંચેતાલીસ વર્ષ રાજ્ય કરશે.

Verse 160

समा भोक्ष्यन्ति वृथिवीं पुनरन्ध्रान्गमिष्यति / कण्वायनमथोद्धृत्य सुशर्माणं प्रसह्य तम्

તેઓ એટલા વર્ષો સુધી પૃથ્વી પર શાસન કરશે; પછી રાજ્ય ફરી આંધ્રો પાસે જશે. ત્યારે કણ્વાયન વંશને ઉખેડી, તે સુશર્માને બળપૂર્વક હટાવવામાં આવશે.

Verse 161

सिंधुको ह्यन्ध्रजातीयः प्राप्स्यतीमां वसुंधराम् / त्रयोविंशत्समा राजा सिंधुको भविता त्वथ

આંધ્ર જાતિનો સિંધુક રાજા આ વસુંધરાને પ્રાપ્ત કરશે. તે સિંધુક ત્રેવીસ વર્ષ રાજ્ય કરશે.

Verse 162

कृष्णो भ्रातास्य वर्षाणि सो ऽस्माद्दश भविष्यति / श्रीशान्तकर्णिर्भविता तस्य पुत्रस्तु वै महान्

તેનો ભાઈ કૃષ્ણ ત્યારબાદ દસ વર્ષ રાજ્ય કરશે. તેના પુત્ર મહાન શ્રીશાંતકર્ણિ થશે.

Verse 163

पञ्चाशत्तु समाः षट् च शान्तकर्णिर् भविष्यति / आपोलवोद्वादश वै तस्य पुत्रो भविष्यति

શાંતકર્ણિ છપ્પન વર્ષ રાજ્ય કરશે. તેના પુત્ર આપોલવ બાર વર્ષ (રાજા) થશે.

Verse 164

चतुर्विंशत्तु वर्षाणि पटुमांश्च भविष्यति / भवितानिष्टकर्मा तु वर्षाणां पञ्चविंशतिम्

પટુમાન ચોવીસ વર્ષ રાજ્ય કરશે. અનિષ્ટકર્મા પચ્ચીસ વર્ષ (રાજા) થશે.

Verse 165

ततः संवत्सरं पूर्णं हालो राजा भविष्यति / पञ्चपत्तल्लको नाम भविष्यति महाबलः

ત્યારબાદ પૂર્ણ એક વર્ષ હાલો રાજા થશે. પછી પંચપત્તલ્લક નામનો મહાબલી (રાજા) થશે.

Verse 166

भाव्यःपुरीषभीरुस्तु समाः सो ऽप्येकविंशतिम् / शातकर्णिर्वर्षमेकं भविष्यति नराधिपः

પુરીષભીરુ નામનો ભાવ્ય રાજા એકવીસ વર્ષ રાજ કરશે; ત્યારબાદ શાતકર્ણિ નરાધિપ એક વર્ષ રાજ્ય કરશે।

Verse 167

अष्टविंशतिवर्षाणि शिवस्वातिर्भविष्यति / राजा च गौतमी पुत्र एकविंशत्समा नृपः

શિવસ્વાતિ અઠ્ઠાવીસ વર્ષ રાજ કરશે; અને ગૌતમીપુત્ર રાજા એકવીસ વર્ષ નૃપ રહેશે।

Verse 168

एकोनविंशति राजा यज्ञः श्रीशातकर्ण्यथ / षडेव भविता त्समाद्विजयस्तु समानृपः

યજ્ઞ નામનો શ્રીશાતકર્ણિ રાજા ઓગણીસ વર્ષ રાજ કરશે; અને વિજય નામનો નૃપ છ વર્ષ રાજ્ય કરશે।

Verse 169

देडश्रीशातकर्णी च तस्य पुत्रः समास्त्रयः / पुलोमारिः समाः सप्त ततश्चैषां भविष्यति

દેઢશ્રીશાતકર્ણિ અને તેનો પુત્ર ત્રણ વર્ષ રાજ કરશે; પુલોમારી સાત વર્ષ; ત્યારબાદ તેમના પછીના રાજાઓ થશે।

Verse 170

इत्येते वै नृपास्त्रिंशदन्ध्रा भोक्ष्यन्ति वै महीम् / समाः शतानि चत्वारि पञ्चाशत्षट् तथैव च

આ રીતે આ ત્રીસ આંધ્ર નૃપો પૃથ્વી પર રાજ્ય ભોગવશે—કુલ ચારસો છપ્પન વર્ષ.

Verse 171

अन्ध्राणां संस्थिताः पञ्च तेषां वंश्याश्च ये पुनः / सप्तैव तु भविष्यन्ति दशाभीरास्ततो नृपाः

આંધ્રોના પાંચ રાજાઓ સ્થિર થશે; પછી તેમના વંશજ સાત થશે. ત્યારબાદ દસ આભીર નૃપતિઓ થશે.

Verse 172

सप्त गर्दभिनश्चापि ततो ऽथ दश वै शकाः / यवनाष्टौ भविष्यन्ति तुषारास्तु चतुर्दश

ત્યારબાદ સાત ગર્દભિન થશે; પછી નિશ્ચિતપણે દસ શક થશે. આઠ યવન થશે અને તુષાર ચૌદ થશે.

Verse 173

त्रयोदश गुरुण्डाश्च मौना ह्येकादशैव तु / अन्ध्रा भोक्ष्यन्ति वसुधां शते द्वे च शतञ्च वै

તેર ગુરુણ્ડ થશે; અને મૌન અગિયાર જ રહેશે. આંધ્રો બે સો અને એક સો—અર્થાત ત્રણ સો વર્ષ સુધી ધરતી ભોગવશે.

Verse 174

सप्तषष्टिं च वर्षाणि दशाभीरास्ततो नृपाः / सप्त गर्दभिनश्चैव भोक्ष्यन्तीमां द्विसप्ततिम्

ત્યારબાદ દસ આભીર નૃપતિઓ સડસઠ વર્ષ રાજ કરશે. અને સાત ગર્દભિન પણ આ ધરતીને બાહોતેર વર્ષ ભોગવશે.

Verse 175

शतानि त्रीण्यशीतिं च भोक्ष्यन्ति वसुधां शकाः / आशीती द्वे च वर्षाणि भोक्तारो यवना महीम्

શક ત્રણ સો એંસી વર્ષ સુધી ધરતી ભોગવશે. યવન બ્યાસી વર્ષ સુધી આ ભૂમિના ભોક્તા રહેશે.

Verse 176

पञ्चवर्षशतानीह तुषाराणां मही स्मृता / शतान्यर्द्धचतुर्थानि भवितारस्त्रयोदश

અહીં તુષારોની ભૂમિ પાંચસો વર્ષ ગણાય છે; તેર રાજાઓ સાડા ત્રણસો વર્ષ રાજ કરશે.

Verse 177

गुरुण्डा वृषलैः सार्द्धं भोक्ष्यन्ते म्लेच्छजातयः / शतानि त्रीणि भोक्ष्यन्ते मौना एकादशैव तु

ગુરુણ્ડા વૃષલો સાથે મ્લેચ્છ જાતિઓ રાજ કરશે; પછી ‘મૌના’ નામના અગિયાર રાજા ત્રણસો વર્ષ શાસન કરશે.

Verse 178

तेषु च्छिन्नेषु कालेन ततः किलकिलो नृपः / ततः किलकिलेभ्यश्च विन्ध्यशक्तिर्भविष्यति

તેમનો સમય કાળે સમાપ્ત થયા પછી ‘કિલકિલો’ નામનો રાજા થશે; અને કિલકિલો પછી ‘વિંધ્યશક્તિ’ પ્રગટ થશે.

Verse 179

समाः षण्णवतिं चैव पृथिवीं तु समेष्यति / नृपान्वैदिशकांश्चाथ भविष्यांस्तु निबोधत

તે છ્યાસી નહિ, છિયાનવે વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર શાસન/વિહાર કરશે; હવે વૈદિશક રાજાઓ અને આગળ થનારા રાજાઓને સાંભળો.

Verse 180

शेषस्य नागराजस्य पुत्रः सुर पुरञ्जयः / भोगी भविष्यते राजा नृपो नागकुलोद्वहः

નાગરાજ શેષનો પુત્ર ‘સુરપુરંજય’ થશે; નાગકુલનો ગૌરવ ‘ભોગી’ નામનો રાજા બનશે.

Verse 181

सदाचन्द्रस्तु चन्द्राशुर्द्वितीयो नखवांस्तथा / धनधर्मा ततश्चापि चतुर्थो वंशजः स्मृतः

સદાચન્દ્ર, બીજો ચન્દ્રાશુ, તેમજ નખવાન; ત્યારબાદ ધનધર્મા—ચોથો વંશજ કહેવાયો છે.

Verse 182

भूतिनन्दस्ततश्चापि वैदिशे तु भविष्यति / तस्य भ्राता यवीयांस्तु नाम्ना नन्दियशाः किल

ત્યારબાદ વૈદિશે ભૂતિનંદ થશે; તેના કનિષ્ઠ ભ્રાતા નંદિયશા નામે પ્રસિદ્ધ થશે.

Verse 183

तस्यान्वयो भविष्यन्ति राजानस्ते त्रयस्तु वै / दैहित्रः शिशिको नाम पूरिकायां नृपो ऽभवत्

તેના વંશમાં ત્રણ રાજાઓ થશે; દૈહિત્ર શિશિક નામનો નૃપ પૂરિકામાં રાજા થયો.

Verse 184

विन्ध्यशक्तिसुतश्चापि प्रवीरो नाम वीर्यवान् / भोक्ष्यते च समाः षष्टिं पुरीं काञ्चनकां च वै

વિંધ્યશક્તિનો પુત્ર પ્રવીર નામે પરાક્રમી થશે; તે કાઞ્ચનકા નગરી પર સાઠ વર્ષ રાજ્ય કરશે.

Verse 185

यक्ष्यते वाजपेयैश्च समाप्तवरदक्षिणैः / तस्य पुत्रास्तु चत्वारो भविष्यन्ति नराधिपाः

તે પૂર્ણ અને શ્રેષ્ઠ દક્ષિણાઓ સાથે વાજપેય યજ્ઞો કરશે; તેના ચાર પુત્રો નરાધિપ બનશે.

Verse 186

विन्ध्यकानां कुलानां ते नृपा वैवाहिकास्त्रयः / सुप्रतीको गभीरश्च समा भोक्ष्यति विंशतिम्

વિંધ્યકુલોમાં વૈવાહિક વંશના ત્રણ રાજાઓ થશે. તેમાં સુપ્રતીક અને ગભીર વીસ વીસ વર્ષ રાજ્ય ભોગવશે.

Verse 187

शङ्कमानो ऽभवद्राजा महिषीणां महीपतिः / पुष्पमित्रा भविष्यन्ति षट् स्त्रिमित्रास्त्रयोदश

શઙ્કમાનો નામે રાજા થયો; તે મહિષીઓનો પણ અધિપતિ હતો. આગળ પુષ્પમિત્ર નામના છ અને સ્ત્રિમિત્ર નામના તેર રાજાઓ થશે.

Verse 188

मेकलायां नृपाः सप्त भविष्यन्ति च सप्ततिः / कोमलायां तु राजानो भविष्यन्ति महाबलाः

મેકલા દેશમાં સાત અને સત્તર રાજાઓ થશે. અને કોમલા દેશમાં મહાબળવાન રાજાઓ ઉત્પન્ન થશે.

Verse 189

मेघा इति समाख्याता बुद्धिमन्तो नवैव तु / नैषधाः पार्थिवाः सर्वे भविष्यन्त्यामनुक्षयात्

‘મેઘા’ નામે ઓળખાતા નવ બુદ્ધિમાન રાજાઓ થશે. તેઓ બધા નૈષધ દેશના પાર્થિવ, અખંડ પરંપરાથી ઉત્પન્ન થશે.

Verse 190

नलवंशप्रसूतास्ते वीर्यवन्तो महाबलाः / मगधानां महावीर्यो विश्वस्फाणिर्भविष्यति

તેઓ નલવંશમાંથી ઉત્પન્ન, પરાક્રમી અને મહાબળવાન હશે. અને મગધમાં મહાવીર્ય વિશ્વસ્ફાણિ નામનો રાજા થશે.

Verse 191

उत्साद्य पार्थिवान्सर्वान्सो ऽन्यान्वर्णान्करिष्यति / कैवर्त्तान्मद्रकांश्चेव पुलिन्दान्ब्राह्मणांस्तथा

તે સર્વ પાર્થિવ રાજાઓને ઉચ્છેદી અન્ય અન્ય વર્ણો સ્થાપિત કરશે; કૈવર્ત, મદ્રક, પુલિંદ અને બ્રાહ્મણોને પણ તેમ જ કરશે।

Verse 192

स्थापयिष्यन्ति गजानो नानादेशेषु ते जनान् / विश्वस्फाणिर्महासत्त्वो युद्धे विष्णुसमप्रभः

તે ગજાન લોકો તે જનને અનેક દેશોમાં વસાવશે; મહાસત્ત્વ વિશ્વસ્ફાણિ યુદ્ધમાં વિષ્ણુ સમાન તેજસ્વી હશે।

Verse 193

विश्वस्फाणिर्नरपतिः क्लीबाकृतिरिवोच्यते / उत्सादयित्वा क्षत्रं तु क्षत्रमन्यत्करिष्यति

નરપતિ વિશ્વસ્ફાણિને નપુંસકસદૃશ આકૃતિ ધરાવતો કહેવામાં આવે છે; તે ક્ષત્રને ઉચ્છેદી બીજું ક્ષત્ર સ્થાપિત કરશે।

Verse 194

नव नागास्तु भोक्ष्यति पुरीं चंपावतीं नृपाः / मथुरां च पुरा रम्यां नागा भोक्ष्यन्ति सप्त वै

નવ નાગ રાજાઓ ચંપાવતી નગરી પર રાજ્ય કરશે; અને રમ્ય મથુરા નગરી પર ખરેખર સાત નાગો રાજ્ય કરશે।

Verse 195

अनुगङ्गाप्रयागं च साकेतं मगधांस्तथा / एताञ्जनपदान्सर्वान्भोक्ष्यन्ते सप्तवंशजाः

અનુગંગા-પ્રયાગ, સાકેત અને મગધ પણ; આ સર્વ જનપદો પર સપ્તવંશજ (સાત વંશોત્પન્ન) શાસન કરશે।

Verse 196

नैष धान्य दुकांश्चैव शैशीतान् कालतोयकान् / एताञ्जनपदान्सर्वान्भोक्ष्यन्ते मणिधान्यजान्

ધાન્યસમૃદ્ધ અને શિશિરકાળના જળથી સિંચિત એવા આ સર્વ જનપદોને મણિધાન્યજ વંશીયો ભોગવશે।

Verse 197

कोशलांश्चान्ध्रपैण्ड्रांश्च ताम्रलिप्तान्ससागरान् / चंपां चैव पुरीं रम्यां भोक्ष्यन्ते देवरक्षिताः

દેવોથી રક્ષિત તેઓ કોશલ, આંધ્ર, પૈન્ડ્ર, સમુદ્રસહિત તામ્રલિપ્ત અને રમ્ય ચંપા-પુરીને ભોગવશે।

Verse 198

कलिङ्गा महिषाश्चैव महेन्द्रनिलयाश्च ये / एताञ्जनपदान्सर्वान् पालयिष्यति वै गुहः

કલિંગ, મહિષ અને મહેન્દ્રનિવાસી જે છે—આ સર્વ જનપદોને ગুহ નિશ્ચયે પાલન-રક્ષણ કરશે।

Verse 199

स्त्रीराष्ट्रभोजकांश्चैव भोक्ष्यते कनकाह्वयः / तुल्यकालं भविष्यन्ति सर्वे ह्यते महीक्षितः

કનકાહ્વય સ્ત્રીરાષ્ટ્ર અને ભોજક દેશને પણ ભોગવશે; અને આ બધા રાજાઓ સમાન કાળ સુધી રાજ્ય કરશે।

Verse 200

अल्पप्रसादा ह्यनृता महाक्रोधा ह्यधार्मिकाः / भविष्यन्तीह यवना धर्मतः कामतोर्ऽथतः

અહીં યવન અલ્પપ્રસન્ન, અસત્યવાદી, મહાક્રોધી અને અધાર્મિક થશે; ધર્મ, કામ અને અર્થ—ત્રણેમાં તેઓ ભ્રષ્ટ થશે।