Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 149
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
बहुत्वाच्चैवसर्गस्य तेषां वक्तुं न शक्यते / तस्यास्त्वपि च नीलाया विकचा नाम राक्षसी
Transliteration
bahutvāccaivasargasya teṣāṃ vaktuṃ na śakyate / tasyāstvapi ca nīlāyā vikacā nāma rākṣasī
Translation
સૃષ્ટિમાં તેમની સંખ્યા બહુ હોવાથી તેમનું વર્ણન કરવું શક્ય નથી. અને એ નૈલાની ‘વિકચા’ નામની એક રાક્ષસી પણ હતી.
Word by Word
बहुत्वात्because of the multitude
बहुत्वात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootबहुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थ (cause)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
सर्गस्यof the creation/progeny
सर्गस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
वक्तुम्to describe
वक्तुम्:
प्रयोजन/कर्म-सम्बन्ध (Complement of ‘शक्यते’)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to speak/tell’
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
शक्यतेis possible
शक्यते:
क्रिया (Action/Predicate)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense): ‘it is possible’
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
तुhowever
तु:
सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (contrastive particle)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावन/समुच्चय-अव्यय (also/even)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नीलायाःof Nīlā
नीलायाः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
विकचाVikacā
विकचा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootविकचा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
नामby name
नाम:
सम्बन्ध (Appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable used to indicate name)
राक्षसीa rākṣasī (demoness)
राक्षसी:
कर्ता-समानााधिकरण (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootराक्षसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन