Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

सगरचरिते सागराविनाशः

The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative

कालान्ते भविता वत्स पौत्रस्तव महामतिः / राजा भगीरथो नाम सर्वधर्मार्थतत्त्ववित्

kālānte bhavitā vatsa pautrastava mahāmatiḥ / rājā bhagīratho nāma sarvadharmārthatattvavit

કાળાંતે, વત્સ, તારો મહામતિ પૌત્ર થશે—ભગીરથ નામનો રાજા, જે સર્વ ધર્મ અને અર્થના તત્ત્વને જાણનાર હશે.

kāla-anteat the end of time (in due course)
kāla-ante:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (Locative, 7th), Ekavacana; tatpuruṣa ‘kālasya ante’
bhavitāwill be
bhavitā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormLuṭ lakāra (Periphrastic Future), Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
vatsaO child/dear one
vatsa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative), Ekavacana
pautraḥgrandson
pautraḥ:
Karta (कर्ता) (subject of bhavitā)
TypeNoun
Rootpautra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī (Genitive, 6th), Ekavacana
mahā-matiḥgreat-minded; very intelligent
mahā-matiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + mati (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Prathamā (1st), Ekavacana; karmadhāraya used adjectivally for pautraḥ (bahuvrīhi-like sense ‘one of great intellect’)
rājāking
rājā:
Karta (कर्ता) (appositional)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; apposition to pautraḥ
bhagīrathaḥBhagīratha
bhagīrathaḥ:
Karta (कर्ता) (appositional)
TypeNoun
Rootbhagīratha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; proper noun
nāmaby name
nāma:
Viśeṣaṇa-bodhaka (नाम-निर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormAvyaya (indeclinable) used to mark naming (‘by name’)
sarva-dharma-artha-tattva-vitknower of the truth of all dharma and artha
sarva-dharma-artha-tattva-vit:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + dharma (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक) + tattva (प्रातिपदिक) + vid (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; multi-member tatpuruṣa: sarveṣāṃ dharmārthayoḥ tattvaṃ vetti iti (knower of the truth of all dharma and artha)