Shloka 41
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
प्रणाममकरोत्तस्मै गुरुभक्तिसमन्वितः / आशीर्भिर्वर्द्धयित्वा तं वसिष्ठः सगरं तदा
Transliteration
praṇāmamakarottasmai gurubhaktisamanvitaḥ / āśīrbhirvarddhayitvā taṃ vasiṣṭhaḥ sagaraṃ tadā
Translation
ગુરુભક્તિથી યુક્ત થઈ તેણે તેમને પ્રણામ કર્યો. ત્યારે વસિષ્ઠે આશીર્વચનો દ્વારા સગરને વૃદ્ધિ પામાડ્યો (આશીર્વાદ આપ્યા)।
Word by Word
प्रणामम्salutation, bow
प्रणामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रणाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अकरोत्made/did
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम
गुरुभक्तिसमन्वितःendowed with devotion to the teacher
गुरुभक्तिसमन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगुरु (प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक) + समन्वित (प्रातिपदिक/क्त-रूप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (‘endowed with devotion to the guru’); विशेषण (qualifying implied subject)
आशीर्भिःwith blessings
आशीर्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआशीस्/आशिष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
वर्द्धयित्वाhaving blessed/caused to prosper
वर्द्धयित्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) + णिच् (causative) + क्त्वा (कृदन्त)
Formणिजन्त (causative) क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having increased/caused to prosper’
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सगरम्Sagara
सगरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)