Shloka 40
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
प्रत्युज्जगामार्घहस्तः सहितस्तैर्नपैर्नृपः / अर्ध्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामतिः
Transliteration
pratyujjagāmārghahastaḥ sahitastairnapairnṛpaḥ / ardhyapādyādibhiḥ samyakpūjayitvā mahāmatiḥ
Translation
રાજા અન્ય નૃપો સાથે હાથમાં અર્ઘ્ય લઈને સામેથી આવવા ગયો. તે મહામતિએ અર્ઘ્ય, પાદ્ય વગેરે ઉપચારોથી યોગ્ય રીતે પૂજન કર્યું।
Word by Word
प्रत्युज्जगामwent forth to meet
प्रत्युज्जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-उद्-गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अर्घहस्तःwith an offering in hand
अर्घहस्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअर्घ (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘arghya in hand’/‘hand holding offering’); विशेषण (qualifying नृपः)
सहितःaccompanied
सहितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसह (प्रातिपदिक) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘accompanied’; विशेषण (qualifying नृपः)
तैःby/with those
तैः:
Sahakari (सहकारी/सहकरण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम
नपैःkings
नपैः:
Sahakari (सहकारी/सहकरण)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
नृपःthe king
नृपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अर्घ्यपाद्यादिभिःwith arghya, water for feet, and the like
अर्घ्यपाद्यादिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअर्घ्य (प्रातिपदिक) + पाद्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (‘arghya and pādya etc.’)
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
पूजयित्वाhaving honoured
पूजयित्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having worshipped/honoured’
महामतिःthe great-minded one
महामतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (‘great-minded’); विशेषण (qualifying नृपः)