Atharva Veda 9.5.18 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 5, Mantra 18

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

अ॒जः प॒क्वः स्व॒र्गे लो॒के द॑धाति॒ पञ्चौ॑दनो॒ निरृ॑तिं॒ बाध॑मानः । तेन॑ लो॒कान्त्सूर्य॑वतो जयेम

IAST Transliteration

ajáḥ pakváḥ svargé loké dadhāti páñcāudanó nírṛtiṃ bādhámānaḥ | ténā lokā́n sū́ryavataḥ jayema ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The cooked Aja establishes (us) in the heavenly World; the fivefold rice-porridge, thrusting off Nirṛti. Therewith may we win the sun-bright Worlds.

Translation

પક્વ અજ સ્વર્ગીય લોકમાં (અમને) સ્થાપે છે; પંચૌદન નિરૃતિને દૂર ઠેલે છે. તે દ્વારા સૂર્યપ્રભ લોકોને અમે જીતીએ.

Word by Word

• अजः: the goat (ajá)
• अजः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक) अथवा √अज् (गतौ) से निष्पन्न नाम

• पक्वः: cooked, ripened
• पक्वः: कर्तृ (कर्तृपद-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √पच् (पाके) → पक्व (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)

• लोके: in the world/realm
• लोके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• दधाति: places, establishes
• दधाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धारण-स्थापनयोः)

• पञ्चौदनः: the fivefold rice-porridge offering (pañca-odana)
• पञ्चौदनः: कर्तृ (द्वितीय-खण्डे ‘बाधमानः’ का आश्रय)
• Type: Noun
• Root: पञ्च-ओदन (समास-प्रातिपदिक)

• निरृतिम्: Nirṛti; destruction/misfortune
• निरृतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: निरृति (प्रातिपदिक)

• बाधमानः: driving away, repelling
• बाधमानः: कर्तृ (कर्तृपद-विशेषण)
• Type: Participle
• Root: √बाध् (पीडने/निवारणे) → बाधमान (शतृ/वर्तमान कृदन्त)

• तेन: with that; by means of that
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• लोकान्: worlds/realms
• लोकान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• सूर्यवतॊ: sun-possessing, radiant
• सूर्यवतॊ: कर्म (कर्मपद-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूर्यवत् (प्रातिपदिक; -वत् ‘possessing’)

• जयेम: may we win/attain
• जयेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जि (जये)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (hymn-level attribution varies by anukramaṇī)

Devata: Aja / Agni; Nirṛti as adversarial power

Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī tendency (longer pādas), but recension metrics should be verified against a metrical padapāṭha edition

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta