Atharva Veda 4.20.7 — Kanda 4, Anuvaka 2, Sukta 20, Mantra 7

Sukta 20

Sanskrit (Devanagari)

क॒श्यप॑स्य॒ चक्षु॑रसि शु॒न्याश्च॑ चतुर॒क्ष्याः । वी॒ध्रे सूर्य॑मिव॒ सर्प॑न्तं॒ मा पि॑शा॒चं ति॒र॒स्क॑रः

IAST Transliteration

kaśyápasya cákṣur asi śunyā́ś ca caturakṣyā́ḥ | vī́dhre sū́ryam iva sárpantam mā́ piśācáṃ tiráskáraḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou art the eye of Kaśyapa, and of Śunī the four-eyed. O wise one, as the Sun [reveals], so do not thou hide from me the creeping Piśāca.

Translation

તું કશ્યપનું નેત્ર છે, અને શૂનીની ચતુરક્ષી (ચાર નેત્રવાળી)નું પણ. હે વિધ્રે (જ્ઞાની), સૂર્ય જેમ પ્રગટ કરે તેમ—સરપતો પિશાચ મને છુપાવશો નહીં.

Word by Word

• कश्यपस्य: of Kaśyapa
• कश्यपस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun (Proper)
• Root: कश्यप (प्रातिपदिक)

• चक्षुः: eye; sight
• चक्षुः: कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• शुन्याः: of the Śunyā (female being/tribe)
• शुन्याः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun/Adjective (tribal/being-name used substantively)
• Root: शुन्य (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चतुरक्ष्याः: of the four-eyed (female being)
• चतुरक्ष्याः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: चतुरक्षी (प्रातिपदिक; चतुर्+अक्षि)

• वीध्रे: O Vīdhra (name/title addressed)
• वीध्रे: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: वीध्र (प्रातिपदिक)

• सूर्यम्: the sun
• सूर्यम्: कर्म (object of comparison/seeing)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• इव: like; as
• इव: उपमान-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• सर्पन्तम्: creeping; crawling
• सर्पन्तम्: कर्म (object; ‘the one creeping’)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: सृप् (धातु) → सर्पत् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)

• मा: do not
• मा: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: मा

• पिशाचम्: a Piśāca; demon
• पिशाचम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: पिशाच (प्रातिपदिक)

• तिरस्करः: one who drives away; one who puts aside
• तिरस्करः: कर्तृ (agent: ‘one who wards off/puts aside’)
• Type: Noun (agent) / used as predicate or address
• Root: तिरस् (अव्यय/उपसर्ग-भाव) + कृ (धातु) → तिरस्कर (प्रातिपदिक/कर्तृवाचक)

Attribution

Rishi: Atharvanic (often linked to Kaśyapa traditions in ancillary lore; anukramaṇī varies)

Devata: Oṣadhi as ‘eye’; Sun as illuminating paradigm; target: piśāca

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: bhayankara