Sukta 18
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi not stated in the provided excerpt)
Devata: Apāmārga / the apotropaic power embodied in the plant and mantra
Chandas: Anuṣṭubh (probable; hymn style and cadence consistent with AV anuṣṭubh)
AV 4.18 એક પ્રતિમંત્ર (કાઉન્ટર-સોર્સરી) સૂક્ત છે, જે શત્રુએ રચેલી કૃત્યા (બનાવટી ટોણા-મંત્ર/જાદુ)ને તેના કર્તા પર જ પાછી ફેરવી, નિર્દોષ ઘર અને તેની આજીવિકાનું રક્ષણ કરે છે. અપામાર્ગની અપોત્રોપાયક શક્તિને ઔષધિ-બળ તરીકે કેન્દ્રમાં રાખીને, આ સૂક્ત દાવો કરે છે કે મંત્રમાં ખેતરોમાં, પશુધનમાં અને વ્યક્તિઓ પર કરાયેલા ટોણા-મંત્રને “બગાડવાની” શક્તિ છે; તે વિરોધીની કાર્યક્ષમતાને અશક્ત બનાવી, યજમાન માટે કલ્યાણ અને આશીર્વાદ સુનિશ્ચિત કરે છે.
Mantras
Mantra 1
अपामार्गः। स॒मं ज्योतिः॒ सूर्ये॒णाह्ना॒ रात्री॑ स॒मावती॑ । कृ॒णोमि॑ स॒त्यमू॒तये॑ऽर॒साः स॑न्तु॒ कृत्व॑रीः
અપામાર્ગ! હું સૂર્ય સાથે પ્રકાશને સમાન કરું છું; દિવસ સાથે રાતને સમતોલ કરું છું. સહાય માટે હું સત્યને કાર્યમાં લાવું છું: કૃત્વરીઓ (જાદુ-કર્મ કરનારાઓ) રસહીન, સ્વાદવિહિન રહે.
Mantra 2
यो दे॑वाः कृ॒त्यां कृ॒त्वा हरा॒दवि॑दुषो गृ॒हम्। व॒त्सो धा॒रुरि॑व मा॒तरं॒ तं प्र॒त्यगुप॑ पद्यताम्
હે દેવો! જે કોઈ કૃત્યાને (જાદુ-કર્મને) રચીને, અજાણ માણસના ઘરમાં ચોરીછૂપી ઘૂસી આવે છે—જેમ વાછરડો માતાને ચોંટીને દોડી જાય છે, તેમ તે કૃત્યાએ પાછી વળી જઈ તે જ માણસ પર પગ મૂકે.
Mantra 3
अ॒मा कृ॒त्वा पा॒प्मानं॒ यस्तेना॒न्यं जिघां॑सति । अश्मा॑न॒स्तस्यां॑ द॒ग्धायां॑ बहु॒लाः फट् क॑रिक्रति
જે ઘરમાં રહી પાપ્માન (દોષ) રચી, તે જ વડે બીજા કોઈને મારવા ઇચ્છે છે—જ્યારે તે કૃત્યાકર્મ દહન થાય છે, ત્યારે અનેક પથ્થરો ‘ફટ્’ કહી ઘોષ સાથે તેને ચકનાચૂર કરે છે.
Mantra 4
सह॑स्रधाम॒न् विशि॑खा॒न् विग्री॑वां छायया॒ त्वम्। प्रति॑ स्म च॒क्रुषे॑ कृ॒त्यां प्रि॒यां प्रि॒याव॑ते हर
હે સહસ્રધામન્ (હજાર નિવાસસ્થાનોવાળા), તું તારી છાયાથી તેને શિખાવિહિન (ક્રેસ્ટવિહિન), ગ્રીવાવિહિન (ગળાવિહિન) કર. તું ખરેખર કૃત્યાને પરાવર્તિત કરી છે—જેને પ્રિય છે તેને, પ્રિય ધરનાર પાસે, તું વહન કર.
Mantra 5
अ॒नया॒हमोष॑ध्या सर्वाः॑ कृ॒त्या अ॑दूदुषम्। यां क्षेत्रे॑ च॒क्रुर्यां गोषु॒ यां वा॑ ते॒ पुरु॑षेषु
આ ઔષધિ વડે હું સર્વ કૃત્યાઓને દૂષિત/નિષ્ફળ કરી દઉં છું—જે તેઓ ખેતરમાં રચી હોય, જે ગાયોમાં રચી હોય, અથવા ફરી, જે તારા પુરુષોમાં (લોકોમાં) રચી હોય.
Mantra 6
यश्च॒कार॒ न श॒शाक॒ कर्तुं॑ श॒श्रे पाद॑म॒ङ्गुरि॑म्। च॒कार॑ भ॒द्रम॒स्मभ्य॑मा॒त्मने॒ तप॑नं॒ तु सः
જેણે કાર્ય કર્યું છે—જેનાં કાર્યને કોઈ પ્રતિકાર કરી શક્યો નથી—તેણે પગ અને આંગળી તોડી નાખી છે. તેણે અમારા માટે કલ્યાણ તૈયાર કર્યું છે; પરંતુ પોતાના માટે તો ખરેખર દહન (તપન)—શત્રુ માટે।
Mantra 7
अ॒पा॒मा॒र्गोऽप॑ मार्ष्टु क्षेत्रि॒यं श॒पथ॑श्च॒ यः । अपाह॑ यातुधा॒नीरप॒ सर्वा॒ अरा॒य्यः
અપામાર્ગ સ્થિર થયેલ રોગને તથા દરેક શાપને પણ સાફ કરી નાખે. તેણે યાતુધાની (ટોણા કરનારી સ્ત્રીઓ)ને હાંકી કાઢી છે; સર્વ અરીય્યઃ (દુષ્ટતાઓ/અપશકુન) દૂર થાઓ.
Mantra 8
अ॒प॒मृज्य॑ यातु॒धाना॒नप॒ सर्वा॑ अरा॒य्यः । अपा॑मार्ग॒ त्वया॑ व॒यं सर्वं॒ तदप॒ मृज्महे
યાતુધાનાઓને સાફ કરી દૂર કરો; સર્વ અરીય્યઃ (દુષ્ટતાઓ) દૂર થાઓ. હે અપામાર્ગ, તારા દ્વારા અમે તે સમગ્ર (દુષ્ટ) સમૂહને સંપૂર્ણપણે સાફ કરી નાખીએ છીએ.
Frequently Asked Questions
Kṛtyā is a deliberately ‘made’ harmful act—witchcraft or hostile ritual construction—sent to injure a person, household, cattle, or crops. The hymn treats it as something that can be detected, undone, and forced to return to its maker.
Apāmārga is the ‘sweeper-away’ herb used as an oṣadhi-power that drives out and neutralizes harmful forces. In AV 4.18 it is the main ritual support for spoiling sorcery and protecting every affected domain (field, cattle, people).
It does both: it seeks welfare (bhadra) for the client while explicitly redirecting the harm so the sender bears the consequence. The hymn’s logic is reversal—harm is not kept in the household but sent back to its source.
Ask anything about Sukta 18 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.