Mantra 1

Sukta 7

Sanskrit (Devanagari)

नक्षत्राणि। चित्राणि साकं दिवि रोचनानि सरीसृपाणि भुवने जवानि । तुर्मिशं सुमतिमिच्छमानो अहानि गीर्भिः सपर्यामि नाकम्

IAST Transliteration

nákṣatrāṇi | citrā́ṇi sā́kaṃ diví rócanāni sarīsṛpā́ṇi bhúvane javā́ni | túrmiśaṃ sumatím ícchamāno áhāni gīrbhíḥ saparyā́mi nā́kam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The Stars, the splendid ones, together—heaven’s shining lights—gliding, swift within the world: seeking succour and good favour, with hymns I worship Heaven through the days.

Translation

નક્ષત્રો—ચિત્ર, તેજસ્વી—એકસાથે, દિવ્ય રોચન પ્રકાશો; જગતમાં સરિસૃપ સમા સરકતા, ઝડપી ગતિશીલ. સહાય અને સુમતિ ઇચ્છતો હું, ગીર્ભિઃ (સ્તુતિ-વચનો) વડે દિવસો દરમ્યાન નાક (સ્વર્ગ)ની ઉપાસના કરું છું.

Word by Word

• नक्षत्राणि: the stars/constellations
• नक्षत्राणि: कर्तृ (गीर्भिः सपर्यामि—येषां सपर्या क्रियते तानि) / कर्म (सपर्यामि—पूजयामि इति)
• Type: Noun
• Root: नक्षत्र (प्रातिपदिक)

• चित्राणि: bright, variegated
• चित्राणि: कर्तृ/कर्म (नक्षत्राणि-सम्बद्धम्)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• साकम्: together (with)
• साकम्: सह (सहकारक-भावः)
• Type: Indeclinable
• Root: साकम्

• दिवि: in heaven/sky
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दिव् (स्त्री, प्रातिपदिक)

• रोचनानि: luminous lights/bright regions
• रोचनानि: कर्तृ/कर्म (नक्षत्राणि-सम्बद्धम्)
• Type: Noun
• Root: रोचन (प्रातिपदिक)

• सरीसृपाणि: creeping/moving ones (wandering bodies)
• सरीसृपाणि: कर्तृ/कर्म (नक्षत्राणि-सम्बद्धम्)
• Type: Noun
• Root: सरीसृप (प्रातिपदिक; √सृप् ‘to creep’ इत्यस्मात्)

• भुवने: in the world/realm
• भुवने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• जवानि: swift
• जवानि: कर्तृ/कर्म (नक्षत्राणि-सम्बद्धम्)
• Type: Adjective
• Root: जव (प्रातिपदिक)

• तुर्मिशम्: a helper/benefactor (Vedic epithet; lit. ‘supporter’)
• तुर्मिशम्: कर्म (इच्छमानः—यम् इच्छति)
• Type: Noun
• Root: तुर्मिश (प्रातिपदिक; निघण्टु/वैदिक-विशेषशब्दः)

• सुमतिम्: good thought, favor
• सुमतिम्: कर्म (इच्छमानः—याम् इच्छति)
• Type: Noun
• Root: सुमति (प्रातिपदिक)

• इच्छमानः: desiring
• इच्छमानः: कर्ता (सपर्यामि इत्यस्य कर्ता ‘अहम्’)
• Type: Verb (participle)
• Root: √इष्/इच्छ् (धातु) → इच्छमान (वर्तमान-कृदन्त)

• अहानि: days
• अहानि: कर्म (सपर्यामि—पूजयामि/अनुवर्तयामि; ‘दिनानि’ इति)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• गीर्भिः: with hymns/utterances
• गीर्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: गीर्/गिर् (प्रातिपदिक)

• सपर्यामि: I worship/honor
• सपर्यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सप्/सपर्य् (धातु ‘to honor, worship, attend’)

• नाकम्: heaven, the celestial realm
• नाकम्: कर्म (सपर्यामि—यत् पूजयामि)
• Type: Noun
• Root: नाक (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Traditionally Atharvanic/anonymous in nakṣatra hymns

Devata: Nakṣatrāṇi (the lunar mansions) / Nāka (Heaven)

Chandas: Triṣṭubh-like (longer pādas; late AV often approximates triṣṭubh)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From cosmic awe (bright, swift lights) to settled reassurance (worship through the days).","listener_experience":"Feeling accompanied by orderly heavens; anxiety softens into trust in rhythm.","intensity":4}