Atharva Veda 13.2.26: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 26

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

यो वि॒श्वच॑र्षणिरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो॒ यो वि॒श्वत॑स्पाणिरु॒त वि॒श्वत॑स्पृथः । सं बा॒हुभ्यां॒ भर॑ति॒ सं पत॑त्रै॒र्द्यावा॑पृथि॒वी ज॒नय॑न् दे॒व एकः॑

Sanskrit recitationAtharva Veda 13.2.26

IAST Transliteration

yó viśvácārṣaṇir utá viśvató-mukho yó viśvatáspāṇir utá viśvatáspṛthaḥ | sáṃ bāhúbhyāṃ bhárati sáṃ patátrair dyā́vā-pṛthivī́ janáyan devá ékaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

He who is of all peoples, and hath faces on every side; he who hath hands on every side, and is broad on every side—he beareth all together with his arms, all together with his wings, generating Heaven and Earth, the one God.

Translation

જે સર્વ જનનો છે અને સર્વ દિશાઓમાં મુખ ધરાવે છે; જે સર્વ દિશાઓમાં હાથ ધરાવે છે અને સર્વ દિશાઓમાં વિસ્તૃત છે—એ એક દેવ પોતાના બાહુઓથી બધું એકસાથે ધારણ કરે છે, પોતાના પાંખોથી પણ બધું એકસાથે વહન કરે છે; દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને ધરતી)ને જનમ આપનાર એ એક જ દેવ છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वचर्षणिः: (he who is) of all peoples / belonging to all men
• विश्वचर्षणिः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्व-चर्षणि (प्रातिपदिक; चर्षणि ‘जन/मनुष्य’)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात/अव्यय)

• विश्वतोमुखः: having faces on all sides; all-faced
• विश्वतोमुखः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्वतः-मुख (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वतस्पाणिः: having hands on all sides; all-handed
• विश्वतस्पाणिः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्वतः-पाणि (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात/अव्यय)

• विश्वतस्पृथः: broad/extended on all sides
• विश्वतस्पृथः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्वतः-पृथु (प्रातिपदिक; पृथु ‘विस्तीर्ण’)

• सम्: together; completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• बाहुभ्याम्: with (his) two arms
• बाहुभ्याम्: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक)

• भरति: bears; carries; supports
• भरति: —
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे)

• सम्: together; completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• पतत्रैः: with wings
• पतत्रैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पतत्र (प्रातिपदिक)

• द्यावापृथिवी: heaven and earth
• द्यावापृथिवी: Karma
• Type: Noun
• Root: द्यावा-पृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौ/द्यावा + पृथिवी)

• जनयन्: generating; producing
• जनयन्: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: √जन् (जनने) → जनय (णिच्)

• देवः: the god
• देवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• एकः: one; single
• एकः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: To be verified per AV Anukramaṇī for 13.2.

Devata: Sūrya/Creator-like ‘one god’ (solarized cosmic agent).

Chandas: Jagatī/Triṣṭubh-like extended line; confirm by metrical scan.

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta