Mantra 16
Sukta 9
खडूरेऽधिचङ्क्रमां खर्विकां खर्ववासिनीम्। य उदारा अन्तर्हिता गन्धर्वाप्सरसश्च ये । सर्पा इतरजना रक्षांसि
khaḍū́re ’dhicaṅkrāmā́ṃ khárvikāṃ khárva-vā́sinīm | yé udārā́ antárhitā gandharvāpsárasaś ca yé | sarpā́ itarajanā́ rákṣāṃsi ||
In Khadūra, striding over, the dwarf-woman, dweller among dwarfs; they whose gaping mouths lie hidden within—Gandharvas and Apsarases—and they, the serpents, the other tribes, the Rakṣases.
ખડૂરમાં ચઢી ચાલનારી, ખર્વિકા—બૌની સ્ત્રી, બૌનાઓમાં વસનારી; અને જેમના ઉદાર (વિસ્તૃત) મુખ અંદર છુપાયેલા છે—ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ—અને તેઓ: સર્પો, અન્ય જાતિઓ, રક્ષાંસિ (રાક્ષસો)।
Rishi: Atharvanic tradition (verify Anukramaṇī).
Devata: Rakṣas/Gandharva-Apsaras complex as disease-agents
Chandas: Mixed/irregular (verify)
{"primary_rasa":"bhayankara","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From eerie disclosure (hidden beings) to controlled confrontation through naming.","listener_experience":"A sense of ‘lighting up’ the unseen; fear is transmuted into vigilance and command.","intensity":7}