Adhyaya 7
Book 1, Chapter 7 operationalizes the king’s inner governance as the first security perimeter of the Vijigīṣu. Kautilya treats vinaya not as private morality but as state infrastructure: the ruler’s senses, habits, and pleasures are policy variables that directly affect revenue, justice, and strategic readiness. The chapter prescribes a tri-varga management regime—dharma, artha, kāma—warning that overindulgence in any single aim injures both the ruler and the remaining aims. Kautilya’s signature move is to rank artha as pradhāna because dharma and kāma become feasible only when material capacity and administrative order exist. He then converts ethics into administrative design: establish maryādā (guardrails) through teachers and ministers who prevent the king from apāya-sthānas and correct lapses discreetly. Finally, he constitutionalizes consultation: kingship is ‘wheel-like’ and cannot move with a single spoke; therefore, appoint secretaries and hear their views. Thus the limb ‘King’ is fortified by disciplined desire, institutional checks, and collegial decision-making.
Sutras
Sutra 1
विनयं विद्योपदेशेन लोकप्रियत्वमर्थसम्योगेन वृत्तिम् ॥ कZ_०१.७.०१ ॥
વિદ્યાના ઉપદેશથી વિનય પ્રાપ્ત કરવો; અર્થસાધનોના સુવ્યવસ્થિત સંચાલનથી લોકપ્રિયતા મેળવવી; અને તે મુજબ પોતાની વૃત્તિ/આચરણ સ્થાપવું।
Sutra 2
एवं वश्येन्द्रियः परस्त्रीद्रव्यहिंसाश्च वर्जयेत्स्वप्नं लौल्यमनृतमुद्धतवेषत्वमनर्थ्यसम्योगमधर्मसम्युक्तमनर्थसम्युक्तं च व्यवहारम् ॥ कZ_०१.७.०२ ॥
આ રીતે ઇન્દ્રિયો વશમાં રાખીને પરસ્ત્રી, પરધન અને હિંસા ટાળવી; તેમજ અતિ નિદ્રા, ચંચળતા, અસત્ય, આડંબરભર્યો વેશ, હાનિકારક સંગ, અને અધર્મયુક્ત અથવા નુકસાનકારક વ્યવહાર/લેવડદેવડથી પણ દૂર રહેવું।
Sutra 3
धर्मार्थाविरोधेन कामं सेवेत न निह्सुखः स्यात् ॥ कZ_०१.७.०३ ॥
ધર્મ અને અર્થને વિરોધ ન થાય તે રીતે જ કામનું સેવન કરવું; નહિતર તે સુખી નહીં રહે।
Sutra 4
समं वा त्रिवर्गमन्योन्यानुबद्धम् ॥ कZ_०१.७.०४ ॥
ધર્મ, અર્થ, કામ—આ ત્રણ પુરુષાર્થોને સમતોલ રીતે પાળવા/સાધવા જોઈએ, કારણ કે તેઓ પરસ્પર જોડાયેલા છે.
Sutra 5
एको ह्यत्यासेवितो धर्मार्थकामानामात्मानमितरौ च पीडयति ॥ कZ_०१.७.०५ ॥
ધર્મ, અર્થ અને કામ—આ ત્રણમાંથી કોઈ એકનું અતિશય અનુસરણ કરવાથી તે શાસકને પણ અને બાકીના બે પુરુષાર્થોને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે.
Sutra 6
अर्थैव प्रधानेति कौटिल्यः ॥ कZ_०१.७.०६ ॥
કૌટિલ્યના મત પ્રમાણે અર્થ જ મુખ્ય છે.
Sutra 7
अर्थमूलौ हि धर्मकामाविति ॥ कZ_०१.७.०७ ॥
કારણ કે ધર્મ અને કામનું મૂળ અર્થ છે.
Sutra 8
मर्यादां स्थापयेदाचार्यानमात्यान्वा यैनमपाय स्थानेभ्यो वारयेयुः छायानालिकाप्रतोदेन वा रहसि प्रमाद्यन्तमभितुदेयुः ॥ कZ_०१.७.०८ ॥
તે આચાર્યો અથવા અમાત્યોને નિયુક્ત કરીને દૃઢ મર્યાદા સ્થાપે, જેથી તેઓ તેને જોખમી પરિસ્થિતિઓથી અટકાવે; અને જો તે એકાંતમાં બેદરકાર બને તો સમય-શિસ્ત અને દેખરેખ દ્વારા ગુપ્ત રીતે ટોકીને તેને જાગૃત કરી સુધારે.
Sutra 9
कुर्वीत सचिवांस्तस्मात्तेषां च शृणुयान्मतम् ॥ कZ_०१.७.०९च्द् ॥
આથી તેણે મંત્રીઓની નિમણૂક કરવી જોઈએ અને તેમનો પરામર્શ પણ સાંભળવો જોઈએ।
Frequently Asked Questions
Reduced royal pramāda (negligence) yields predictable justice, steadier revenue, and higher administrative coherence; the king’s disciplined conduct prevents court corruption, public distrust, and strategic unpreparedness—thereby stabilizing prosperity and security.
This chapter implies internal and corrective daṇḍa rather than public penal codes: ministers/teachers must restrain the king from apāya-sthānas and may apply discreet chastisement (rahasi pratodena) to correct lapses; for officials, the operational corollary is removal or discipline if they fail to counsel, prevent, or report royal-endangering negligence.