Sutra 9
Devanagari script
नाष्टिकश्चेत्तदेव प्रतिसंदध्यात् यस्या पूर्वो दीर्घश्च परिभोगः शुचिर्वा देशस्तस्य द्रव्यमिति विद्यात् ॥ कZ_०४.६.०९ ॥
Transliteration
nāṣṭikaś cet tad eva pratisaṃdadhyāt yasyā pūrvo dīrghaś ca paribhogaḥ śucir vā deśas tasya dravyam iti vidyāt
Translation
જો ગુમ થયેલી વસ્તુ માટે કોઈ દાવેદાર ન હોય, તો એ જ મિલકત ફરીથી ફાળવવી. જેના કબજા-ઉપયોગ પહેલાનો અને દીર્ઘકાલીન હોય, અથવા જેના વિસ્તાર/કબજો ‘શુદ્ધ’ (અવિવાદિત અને પ્રતિષ્ઠિત) હોય—તેને જ માલિક માનવો.
Word by Word
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
आष्टिकःa claimant/asserter of title (one who claims ownership)
आष्टिकः:
TypeNoun
Rootआष्टिक
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
चेत्if
चेत्:
TypeConjunction
Rootचेत्
Formशर्तार्थक-अव्ययम्
तत्that (thing/property)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-एकवचनम्
एवindeed/only
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक-अव्ययम्
प्रतिसंदध्यात्should restore/return (it)
प्रतिसंदध्यात्:
TypeVerb
Rootप्रति-सम्-धा
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः: धा (३), उपसर्गाः: प्रति-, सम्-
यस्याःof which/whose
यस्याः:
TypePronoun
Rootयद्
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-एकवचनम् (सम्बन्धे)
पूर्वःformer/previous
पूर्वः:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
दीर्घःlong (in duration)
दीर्घः:
TypeAdjective
Rootदीर्घ
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
परिभोगःenjoyment/possession (use and occupation)
परिभोगः:
TypeNoun
Rootपरि-भुज्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; कृदन्त-निर्मित-भाववाचकः (भोग/उपभोग)
शुचिःclean/pure (unimpeached)
शुचिः:
TypeAdjective
Rootशुचि
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
देशःland/region/plot
देशः:
TypeNoun
Rootदेश
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
तस्यof him/of that (person)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं/नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-एकवचनम्
द्रव्यम्property/asset
द्रव्यम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formइत्यादि-उक्त्यर्थक-अव्ययम्
विद्यात्should know/should determine
विद्यात्:
TypeVerb
Rootविद्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
Entities Mentioned
C
claimant (absent)P
possessor with long useFAQs
Administrative settlement favors stable, prior, long possession (and uncontested/reputable holding) to minimize uncertainty and recurring disputes.