Sutra 19

Devanagari script

कर्मोदकप्रमाणेन कैदारं हैमनं ग्रैष्मिकं वा सस्यं स्थापयेत् ॥ कZ_०२.२४.१९ ॥

Transliteration

karmodakapramāṇena kaidāraṃ haimanaṃ graiṣmikaṃ vā sasyaṃ sthāpayet

Translation

ઉપલબ્ધ શ્રમ અને પાણીના પ્રમાણ મુજબ તે પાક—કૈદાર (ભીંજવાળું/ભેજવાળું ખેતર), હૈમન (શિયાળુ) અથવા ગ્રૈષ્મિક (ઉનાળુ)—નક્કી કરીને સ્થાપિત કરે।

Word by Word

• कर्मोदकप्रमाणेन: according to the measured quantity of irrigation/work-water
• Type: Noun
• Root: प्रमाण
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (प्रमाणेन); समासपद

• कैदारम्: (a crop) of the irrigated/keḍāra type
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: कैदार
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘सस्यं’ का विशेषण

• हैमनम्: a winter-season crop
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: हैमन
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘सस्यं’ का विशेषण

• ग्रैष्मिकम्: a summer-season crop
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: ग्रैष्मिक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘सस्यं’ का विशेषण

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (either/or)

• सस्यम्: crop (to be planted/raised)
• Type: Noun
• Root: सस्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्मपद

• स्थापयेत्: should establish/arrange (i.e., have planted)
• Type: Verb
• Root: स्था (स्थापयति)
• Form: लोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विध्यर्थ); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; causative (णिच्)

Entities Mentioned

• state farm/settlement manager
• labor force
• irrigation system

More Details

FAQs

What is the administrative takeaway of karmodakapramāṇena?

Cropping is not purely customary; it is a managed decision based on measurable constraints—water supply and labor capacity.