Sutra 4
Devanagari script
धान्यमूल्यं कोशनिर्हारः प्रयोगप्रत्यादानं च क्रयिमम् ॥ कZ_०२.१५.०४ ॥
Transliteration
dhānyamūlyaṃ kośanirhāraḥ prayoga-pratyādānaṃ ca krayimam
Translation
‘ક્રયિમ’ (ખરીદી-આધારિત જથ્થો) માં— ધાન્યમૂલ્ય (કિંમત આપી ખરીદેલું અનાજ), તે ખરીદી માટે કોષમાંથી કરાયેલ ખર્ચ/નિકાસ (કોશનિર્હાર), અને ઉપયોગ માટે આગોતરું આપેલા માલની ઇશ્યૂ તથા તેનો પરત-સોંપણ/સમાધાન (પ્રયોગ-પ્રત્યાદાન) આવે છે.
Word by Word
धान्य-मूल्यम्the price/value of grain
धान्य-मूल्यम्:
TypeNoun
Rootधान्य; मूल्य
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समासः—धान्यस्य मूल्यम्
कोश-निर्हारःwithdrawal/disbursement from the treasury
कोश-निर्हारः:
TypeNoun
Rootकोश; निर्+हृ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; समासः—कोशात् निर्हारः (निर्गमन/अपहरण/निर्वहनम्)
प्रयोग-प्रत्यादानम्advance/loan (disbursement) and repayment/return
प्रयोग-प्रत्यादानम्:
TypeNoun
Rootप्र+युज्; प्रति+आ+दा
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समाहार-द्वन्द्वः—प्रयोगश्च प्रत्यादानं च (एकवद्भावः)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थकः
क्रयिमम्purchase / that which is to be bought (purchase-related item/transaction)
क्रयिमम्:
TypeNoun (verbal derivative)
Rootक्री
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कृदन्त-प्रातिपदिकम्—क्रयिम (क्रयणीय/क्रय-विषय/क्रय-सम्बद्ध)
Entities Mentioned
K
kośa (treasury)S
storehouse administration [implicit]FAQs
Because Kautilya treats procurement as an end-to-end control chain: payment authorization, receipt into stores, and subsequent issuance with mandatory settlement.