Adhyaya 277

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे राजवंशवर्णनं नाम षट्सप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः दधिवामनोभूदिति ख , छ , ञ , च अथ सप्तसप्रत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः पुरुवंशवर्णनं अग्निर् उवाच पुरोर्जनमेजयो ऽभूत्प्राचीन्नन्तस्तु तत्सुतः प्राचीन्नन्तान्मनस्त्युस्तु तस्माद्वीतमयो नृपः

આ રીતે શ્રી અગ્નિ મહાપુરાણમાં “રાજવંશવર્ણન” નામનો બે સો સત્તોતેરમો અધ્યાય સમાપ્ત થાય છે. (કેટલાક પાઠોમાં—“દધિવામન ઉત્પન્ન થયો” એવો પાઠ ખ, છ, ઞ, ચ હસ્તપ્રતોમાં મળે છે.) હવે “પુરુવંશવર્ણન” નામનો બે સો અઠોતેરમો અધ્યાય આરંભે છે. અગ્નિ બોલ્યા—પુરુથી જનમેજય જન્મ્યો; તેનો પુત્ર પ્રાચીન્નંત હતો. પ્રાચીન્નંતથી મનસ્ત્યુ અને તેમાંથી રાજા વીતમય જન્મ્યો.

Verse 2

शुन्धुर्वीतमयाच्चाभूच्छुन्धोर्बहुविधः सुतः बहुविधाच्च संयातिरहोवादी च तत्सुतः

વીતમયથી શુન્ધુ જન્મ્યો અને શુન્ધુનો પુત્ર બહુવિધ હતો. બહુવિધથી સંયાતિ જન્મ્યો અને તેનો પુત્ર અહોવાદી હતો.

Verse 3

तस्य पुत्रो ऽथ भद्राशोअ भद्राश्वस्य दशात्मजाः ऋचेयुश् च कृषेयुश् च सन्नतेयुस् तथात्मजः

તેનો પુત્ર ભદ્રાશ થયો. ભદ્રાશ્વના દસ પુત્રો હતા—ઋચેયુ, કૃષેયુ તથા સન્નતેયુ વગેરે.

Verse 4

घृतेयुश् च चितेयुश् च स्थण्डिलेयुश् च सत्तमः धर्मेयुः सन्नतेयुश् च कृचेयुर्मतिनारकः

હે સત્તમ! (અહીં વર્ણવાયેલા નરકોના નામ)—ઘૃતેયુ, ચિતેયુ અને સ્થંડિલેયુ; તેમજ ધર્મેયુ અને સન્નતેયુ; અને કૃચેયુ—આ ‘મતિનારક’ નામના નરક-ભેદો છે.

Verse 5

तंसुरोघः प्रतिरथः पुरस्तो मतिनारजाः आसीत्पतिरथात्कण्वः कण्वान्मेधातिथिस्त्वभूत्

તંસુરોઘ, પ્રતિરથ, પુરસ્ત અને મતિનાર—આ (તે વંશમાં) થયા. પતિરથથી કણ્વ જન્મ્યો અને કણ્વથી મેધાતિથિ જન્મ્યો.

Verse 6

तंसुरोघाच्च चत्वारो दुष्मन्तो ऽथ प्रवीरकः सुमन्तश्चानयो वीरो दुष्मन्ताद्भरतो ऽभवत्

તંસુરોઘમાંથી ચાર પુત્રો થયા—દુષ્મંત, પ્રવીરક અને સુમંત; અને દુષ્મંતમાંથી પરાક્રમી ભરત જન્મ્યો।

Verse 7

शकुन्तलायान्तु बली यस्य नाम्ना तु भारताः सुतेषु मातृकोपेन नष्टेषु भरतस्य च

શકુંતલામાંથી એક બળવાન પુત્ર જન્મ્યો, જેના નામથી પ્રજા ‘ભારતા’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ; અને ભરતના પુત્રો માતૃકોપ (શાપ)થી નષ્ટ થયા—આ વર્ણન પણ કહેવાય છે।

Verse 8

ततो मरुद्भिरानीय पुत्रः स तु वृहस्पतेः संक्रामितो भरद्वाजः क्रतुभिर्वितथो ऽभवत्

પછી મરુતો દ્વારા લાવવામાં આવેલો તે પુત્ર બૃહસ્પતિને સોંપાયો; અને ક્રતુઓના કારણે ભરદ્વાજ ‘વિતથ’ નામે પ્રસિદ્ધ થયો।

Verse 9

स चापि वितथः पुत्रान् जनयामास पञ्च वै शग्भुर्वीतमयाश्चाभूच्छम्भोर्बहुविध इति ख , ज , च सुहोत्रञ्च सुहोतारङ्गयङ्गर्भन्तथैव च

તે વિતથે પણ પાંચ પુત્રોને જન્મ આપ્યો—શગ્ભુર્વીતમય; (ખ, જ, ચ પાઠ મુજબ) શંભુનો બહુવિધ; તેમજ સુહોત્ર, સુહોતાર, ગય અને ગર્ભ।

Verse 10

कपिलश् च महात्मानं सुकेतुञ्च सुतद्वयम् कौशिकञ्च गृत्सपतिं तथा गृत्सपतेः सुताः

અને કપિલ, મહાત્મા તથા સુકેતુ—આ બે પુત્ર; કૌશિક અને ગૃત્સપતિ; તેમજ ગૃત્સપતિના પુત્રો પણ (અહીં) ઉલ્લેખિત છે।

Verse 11

ब्रह्माणाः क्षत्रिया वैश्याः काशे दीर्घतमाःसुताः ततो धन्वन्तरिश्चासीत्तत्सुतो ऽभूच्च केतुमान्

કાશીમાં દીર્ઘતમસના પુત્રો બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા. તેમનાં વંશમાંથી ધન્વંતરી ઉત્પન્ન થયા અને તેમના પુત્ર કેતુમાન્ થયા.

Verse 12

केतुमतो हेमरथो दिवोदास इतिश्रुतः प्रतर्दनो दिवोदासाद्भर्गवत्सौ प्रतर्दनात्

કેતુમાનમાંથી હેમરથ થયા; હેમરથમાંથી દિવોદાસ—એવું પરંપરામાં સાંભળવામાં આવે છે. દિવોદાસમાંથી પ્રતર્દન થયા અને પ્રતર્દનમાંથી બે ભાર్గવો ઉત્પન્ન થયા.

Verse 13

वत्सादनर्क आसीच्च अनर्कात् क्षेमको ऽभवत् क्षेमकद्वर्षकेतुश् च वर्षकेतोर्विभुः स्मृतः

વત્સમાંથી અનર્ક ઉત્પન્ન થયા; અનર્કમાંથી ક્ષેમક થયા. ક્ષેમકમાંથી વર્ષકેતુ અને વર્ષકેતુમાંથી વિભુ—એવું સ્મરણ કરવામાં આવે છે.

Verse 14

विभोरानर्तः पुत्रो ऽभूद्विभोश् च सुकुमारकः सुकुमारात्सत्यकेतुर्वत्सभूमिस्तु वत्सकात्

વિભુમાંથી આનર્ત નામનો પુત્ર થયો અને વિભુમાંથી જ સુકુમારક પણ થયો. સુકુમારકમાંથી સત્યકેતુ અને વત્સકમાંથી વત્સભૂમિ ઉત્પન્ન થયા.

Verse 15

सुहोत्रस्य वृहत्पुत्रो वृहतस्तनयास्त्रयः अजमीढो द्विमीढश् च पुरुमीढश् च वीर्यवान्

સુહોત્રનો પુત્ર વૃહત નામે હતો. વૃહતના ત્રણ પુત્ર—અજમીઢ, દ્વિમીઢ અને પરાક્રમી પુરુમીઢ—હતા.

Verse 16

अजमीढस्य केशिन्यां जज्ञे जह्नुः प्रतापवान् जह्नोरभूदजकाश्वो बलाकाश्वस्तदात्मजः

અજમીઢની પત્ની કેશિનીથી પરાક્રમી જહ્નુ જન્મ્યો. જહ્નુથી અજકાશ્વ થયો અને તેનો પુત્ર બલાકાશ્વ હતો.

Verse 17

वलाकाश्वस्य कुशिकः कुशिकात् गाधिरिन्द्रकः गाधेः सत्यवती कन्या विश्वामित्रः सूतोत्तमः

વલાકાશ્વથી કુશિક જન્મ્યો; કુશિકથી ગાધિ (ઇન્દ્રક) થયો. ગાધિની કન્યા સત્યવતી; અને તેના વંશમાં સૂતોત્તમ વિશ્વામિત્ર પ્રખ્યાત થયો.

Verse 18

देवरातः कतिमुखा विश्वामित्रस्य ते सुताः शुनःशेफो ऽष्टकश्चान्यो ह्य् अजमीढात् सुतो ऽभवत्

દેવરાત અને કતિમુખા વિશ્વામિત્રના પુત્રો હતા. શುನઃશેફ અને બીજો અષ્ટક પણ—નિશ્ચયે—અજમીઢના વંશમાં પુત્રરૂપે ગણાયા.

Verse 19

नीलिन्यां शान्तिरपरः पुरुजातिः सुशान्तितः काशदीर्घतमा इति ज सुत इति ख , छ , ज , च प्रभाववानिति ख पुरुजातेस्तु वाह्याश्वो वाह्याश्च्वात् पञ्च पार्थिवाः

નીલિનીથી બીજો શાંતિ જન્મ્યો; પુરુજાતિથી સુશાંતિ થયો. કેટલાક પાઠોમાં તેને ‘કાશદીર્ઘતમા’, અન્યમાં ‘સુત’, અને ક્યાંક ‘પ્રભાવવાન’ કહેવામાં આવે છે. પુરુજાતિથી વાહ્યાશ્વ અને વાહ્યાશ્વથી પાંચ રાજાઓ થયા.

Verse 20

मुकुलः सृञ्जयश् चैव राजा वृहदिषुस् तथा यवीनरश् च कृमिलः पाञ्चाला इति विश्रुताः

મુકુલ, સૃઞ્જય અને રાજા વૃહદિષુ; તેમજ યવીનર અને કૃમિલ—આ બધા પાંચાલ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 21

मुकुलस्य तु मौकुल्याः क्षेत्रोपेता द्विजातयः चञ्चाश्वो मुकुलाज्जज्ञे चञ्चाश्वान्मिथुनं ह्य् अभुत्

મુકુલમાંથી મૌકુલ્ય વંશ પ્રગટ્યો—ક્ષેત્રસંપન્ન દ્વિજાતિઓ. મુકુલમાંથી ચંચાશ્વ જન્મ્યો અને ચંચાશ્વમાંથી નિશ્ચયે એક મિથુન (પુત્ર‑પુત્રી) ઉત્પન્ન થયું.

Verse 22

दिवोदासो ह्य् अहल्या च अहल्यायां शरद्वतात् शतानन्दः शतानन्दात् सत्यधृन्मिथुनन्ततः

દિવોદાસ અને અહલ્યા—અહલ્યાના ગર્ભમાં શરદ્વત દ્વારા શતાનંદ જન્મ્યો. શતાનંદમાંથી સત્યધૃ ઉત્પન્ન થયો; ત્યારપછી વંશપરંપરા આગળ વધે છે.

Verse 23

कृपः कृपी किवोदासान्मैत्रेयः सोमपस्ततः सृञ्जयात् पञ्चधनुषः सोमदत्तश् च तत्सुतः

કિવોદાસમાંથી કૃપ અને કૃપી ઉત્પન્ન થયા; ત્યારબાદ મૈત્રેય, પછી સોમપ. સૃઞ્જયમાંથી પંચધનુષ થયો અને તેનો પુત્ર સોમદત્ત હતો.

Verse 24

सहदेवः सोमदत्तात् सहदेवात्तु सोमकः आसीच्च सोमकाज्जन्तुर्जन्तोश् च पृषतः सुतः

સોમદત્તમાંથી સહદેવ થયો; સહદેવમાંથી સોમક ઉત્પન્ન થયો. સોમકમાંથી જન્તુ અને જન્તુનો પુત્ર પૃષત જન્મ્યો.

Verse 25

पृषताद्द्रुपदस्तस्माद्धृष्टद्युम्नो ऽथ तत्सुतः धृष्ठकेतुश् च धूमिन्यामृक्षो ऽभूदजमीढतः

પૃષતમાંથી દ્રુપદ જન્મ્યો; દ્રુપદમાંથી ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, અને પછી તેનો પુત્ર ધૃષ્ટકેતુ. તેમજ અજમીઢમાંથી ધૂમિનીના ગર્ભે ઋક્ષ ઉત્પન્ન થયો.

Verse 26

ऋक्षात्सम्वरणो जज्ञे कुरुः सम्वरणात्ततः यः प्रयागादपाक्रम्य कुरुक्षेत्रञ्चकार ह

ઋક્ષમાંથી સંવરણ જન્મ્યો; અને સંવરણમાંથી પછી કુરુ જન્મ્યો. તે પ્રયાગથી પ્રસ્થાન કરીને કુરુક્ષેત્રની સ્થાપના કરનાર હતો.

Verse 27

कुरोः सुधन्वा सुधनुः परिक्षिच्चारिमेजयः सुधन्वनः सुहोत्रो ऽभूत् सुहोत्राच्च्यवनो ह्य् अभूत्

કુરુમાંથી સુધન્વા, સુધન્વામાંથી સુધનુ; સુધનુમાંથી પરિક્ષિત, અને પરિક્ષિતમાંથી આરિમેજય જન્મ્યો. આરિમેજયમાંથી સુધન્વન, સુધન્વનમાંથી સુહોત્ર; અને સુહોત્રમાંથી નિશ્ચયે ચ્યવન જન્મ્યો.

Verse 28

वशिष्ठपरिचाराभ्यां सप्तासन् गिरिकासुताः वृहद्रथः कुशो वीरो यदुः प्रत्यग्रहो बलः

વસિષ્ઠના બે પરિચારકો દ્વારા ગિરિકાને સાત પુત્રો થયા—વૃહદ્રથ, કુશ, વીર, યદુ, પ્રત્યગ્રહ અને બલ વગેરે.

Verse 29

मत्स्यकाली कुशाग्रो ऽतो ह्य् आसीद्राज्ञो वृहद्रथात् कुशाग्राद्वृषभो जज्ञे तस्य सत्यहितः सुतः

રાજા વૃહદ્રથમાંથી કુશાગ્ર જન્મ્યો, જેને ‘મત્સ્યકાળી’ પણ કહે છે. કુશાગ્રમાંથી વૃષભ જન્મ્યો; અને તેનો પુત્ર સત્યહિત હતો.

Verse 30

सुधन्वा तत्सुतश्चोर्ज ऊर्जादासीच्च सम्भवः यवीनचश्चेति ख, छ , ञ , च सम्भवाच्च जरासन्धः सहदेवश् च तत्सुतः

સુધન્વાનો પુત્ર ઊર્જ હતો. ઊર્જમાંથી સંભવ અને (બીજો) યવીનચ—એ રીતે વંશ જણાવાયો છે. સંભવમાંથી જરાસંધ જન્મ્યો; અને તેનો પુત્ર સહદેવ હતો.

Verse 31

सहदेवादुदापिश् च उदापेः श्रुतकर्मकः परिक्षितस्य दायादो धार्मिको जनमेजयः

સહદેવથી ઉદાપિ જન્મ્યો અને ઉદાપિથી શ્રુતકર્મક થયો. પરિક્ષિતનો ધાર્મિક વારસ જનમેજય હતો.

Verse 32

जनमेजयात्त्रसदस्युर्जह्नोस्तु सुरथः सुतः श्रुतसेनोग्रसेनौ च भीमसेनश् च नामतः

જનમેજયથી ત્રસદસ્યુ થયો; અને જહ્નુથી પુત્ર સુરથ થયો. તેમજ શ્રુતસેન, ઉગ્રસેન અને ભીમસેન—આ નામે પણ હતા.

Verse 33

जनमेजयस्य पुत्रौ तु सुरथो महिमांस् तथा सुरथाद्विदूरथो ऽभूदृक्ष आसीद्विदूरथात्

જનમેજયના બે પુત્ર હતા—સુરથ અને મહિમાન. સુરથથી વિદૂરથ થયો અને વિદૂરથથી ઋક્ષ થયો.

Verse 34

ऋक्षस्य तु द्वितीयस्य भीमसेनो ऽभवत्सुतः प्रतीपो भीमसेनात्तु प्रतीपस्य तु शान्तनुः

ઋક્ષની બીજી શાખા/પુત્રથી ભીમસેન થયો. ભીમસેનથી પ્રતીપ અને પ્રતીપથી શાંતનુ થયો.

Verse 35

देवापिर्वाह्लिकश् चैव सोमदत्तस्तु शान्तनोः वाह्लिकात्सोमदत्तो ऽभुद्भूरिर्भूरिस्रवाः शलः

શાંતનુથી દેવાપિ, બાહ્લિક અને સોમદત્ત જન્મ્યા. બાહ્લિકથી સોમદત્ત થયો અને તેમાંથી ભૂરી, ભૂરિશ્રવા તથા શલ થયા.

Verse 36

गङ्गायां शान्तनोर्भीष्मः काल्यायां विचित्रवीर्यकः कृष्णद्वैपायनश् चैव क्षेत्रे वैचित्रवीर्यके

ગંગા દ્વારા શાંતનુથી ભીષ્મ જન્મ્યા; કાલ્યા દ્વારા વિચિત્રવીર્ય જન્મ્યો. અને કૃષ્ણદ્વૈપાયન (વ્યાસ) પણ વિચિત્રવીર્યના ક્ષેત્રમાં બીજદાતા બન્યા.

Verse 37

धृतरष्ट्रञ्च पाण्डुञ्च विदुरञ्चाप्यजीजनत् पाण्डोर्युधिष्ठिरः कुन्त्यां भीमश् चैवार्जुनस्त्रयः

તેમણે ધૃતરાષ્ટ્ર, પાંડુ અને વિદુરને પણ જન્મ આપ્યો. પાંડુના કુંતી દ્વારા યુધિષ્ઠિર, ભીમ અને અર્જુન—આ ત્રણેય જન્મ્યા.

Verse 38

नकुलः सहदेवश् च पाण्डोर्माद्य्राञ्च दैवतः अर्जुनस्य च सौभद्रः परिक्षिदभिमन्युतः

નકુલ અને સહદેવ પાંડુના માદ્રી દ્વારા દેવતાઓ (અશ્વિનીકુમારો)થી જન્મ્યા. અને અર્જુનના સुभદ્રા દ્વારા અભિમન્યુનો પુત્ર પરીક્ષિત જન્મ્યો.

Verse 39

द्रौपदी पाण्डवानाञ्च प्रिया तस्यां युधिष्ठिरात् प्रतिविन्ध्यो भीमसेनाच्छ्रुतकीर्तिर्धनञ्जयात्

દ્રૌપદી પાંડવોની પ્રિયા હતી. તેના દ્વારા યુધિષ્ઠિરથી પ્રતિવિંધ્ય, ભીમસેનથી શ્રુતકીર્તિ, અને ધનંજય (અર્જુન)થી પણ એક પુત્ર જન્મ્યો.

Verse 40

सहदेवाच्छ्रुतकर्मा शतानीकस्तु नाकुलिः भीमसेनाद्धिडिम्बायामन्य आसीद् घटीत्कचः

સહદેવથી શ્રુતકર્મા જન્મ્યો અને નકુલથી શતાનીક (નાકુલિ) જન્મ્યો. ભીમસેનથી હિડિમ્બા દ્વારા બીજો પુત્ર ઘટોત્કચ પણ થયો.

Verse 41

एते भूता भविष्याश् च नृपाः संख्या न विद्यते अत्र पाठः पतितः धनञ्जयात् क उत्पन्न इति विशेषाप्राप्तेः गताः कालेन कालो हि हरिस्तं पूजयेद्द्विज होममग्नौसमुद्दिश्य कुरु सर्वप्रदं यतः

આ ભૂત અને ભવિષ્યના રાજાઓની સંખ્યા ગણતરી બહાર છે. અહીં ધનંજય પછી પાઠનો એક અંશ પડી ગયો છે, કારણ કે “તે કોના પરથી જન્મ્યો?” એવો વિશેષ વિગત મળતી નથી. બધાને કાળ લઈ જાય છે, કારણ કે કાળ જ હરિ (વિષ્ણુ) છે. તેથી, હે દ્વિજ, તેની પૂજા કર અને અગ્નિને ઉદ્દેશીને હોમ કર, કારણ કે તે સર્વ વર આપનાર છે.