Adhyaya 269

Verse 1

अ प्रणीतम् श्रीलश्री वङ्गदेशीयासियातिक्-समाजानुज्ञया श्रीराजेन्द्रलालमित्रेण परिशोधितम् कलिकाताराजधान्यां गणेशयन्त्रे मुद्रितञ्च संवत् अग्निपुराणम् अथोनसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः विष्णुपञ्जरं पुष्कर उवच त्रिपुरञ्जघ्नुषः पूर्वं ब्रह्मणा विष्णुपञ्जरं शङ्करस्य द्विजश्रेष्थ रक्षणाय निरूपितं

પુષ્કરે કહ્યું—ત્રિપુરવધ પહેલાં, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, બ્રહ્માએ શંકરની રક્ષા માટે ‘વિષ્ણુ-પંજર’ નામનું કવચ નિર્ધારિત કર્યું. આ બે સો ઓગણસિત્તેરમો અધ્યાય—‘વિષ્ણુ-પંજર’ છે.

Verse 2

वागीशेन च शक्रस्य बलं हन्तुं प्रयास्यतः तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि तत्त्वं शृणु जयादिमत्

અને જ્યારે વાગીશ શક્ર (ઇન્દ્ર)ની સેનાનો સંહાર કરવા પ્રસ્થાન કરે છે, ત્યારે હું તેનું સાચું સ્વરૂપ અને તત્ત્વ કહું છું; હે જયાદિમત, સાંભળો.

Verse 3

विष्णुः प्राच्यां स्थितश् चक्री हरिर्दक्षिनणतो गदी प्रतीच्यां शार्ङ्गधृग्विष्णुर्जिष्णुः खड्गी ममोत्तरे

પૂર્વમાં ચક્રધારી વિષ્ણુ, દક્ષિણમાં ગદાધારી હરિ; પશ્ચિમમાં શારઙ્ગધારી વિષ્ણુ, અને ઉત્તરમાં ખડ્ગધારી જિષ્ણુ મારી રક્ષા કરે.

Verse 4

हृषीकेशो विकोणेषु तच्छिद्रेषु जनार्दनः क्रोडरूपी हरिर्भूमौ नरसिंहो ऽम्बरे मम

વિકોણ દિશાઓમાં હૃષીકેશ નિવાસ કરે, અને રંધ્ર-છિદ્રોમાં જનાર્દન રક્ષા કરે. ભૂમિ પર વરાહરૂપ હરિ અને આકાશમાં નરસિંહ મારી રક્ષા કરે.

Verse 5

क्षुरान्तममलञ्चक्रं भ्रमत्येतत् सुदर्शनं अस्यांशुमाला दुष्प्रेक्ष्या हन्तुं प्रेतनिशाचरान्

ક્ષુરધાર જેવી તીક્ષ્ણ ધારવાળું આ નિર્મળ સુદર્શન ચક્ર ઘૂમતું રહે છે. તેની કિરણમાળા જોવી દુષ્કર; પ્રેત અને નિશાચરોનો સંહાર કરવા માટે જ તે પ્રવર્તે છે.

Verse 6

गदा चेयं सहस्रार्चिःप्रदीप्तपावकोज्ज्वला रक्षोभूतपिशाचानां डाकिनीनाञ्च नाशनी

આ ગદા સહસ્ર-જ્વાલાયુક્ત, પ્રજ્વલિત અગ્નિ સમાન તેજસ્વી છે; તે રાક્ષસો, ભૂતો, પિશાચો તથા ડાકિનીઓનો નાશ કરે છે.

Verse 7

शार्ङ्गविस्फूर्जितञ्चैव वासुदेवस्य मद्रिपून् तिर्यङ्मनुष्यकुष्माण्डप्रेतादीन् हन्त्वशेषतः

અને વાસુદેવના શારઙ્ગ ધનુષ્યની ગર્જનાસમાન ટંકાર મારા શત્રુઓને—તેઓ પશુ, મનુષ્ય, કુષ્માંડ, પ્રેત વગેરે જે હોય—અવશેષ વિના સંહાર કરે.

Verse 8

खड्गधारोज्ज्वलज्जो ऽत्स्नानिर्धूता ये समाहिताः ते यान्तु शाम्यतां सद्यो गरुडेनेव पन्नगाः

ખડ્ગની ધાર સમાન જ્વલંત એવા—સ્નાનવિધિથી ઝટકાઈ ગયેલા અને સમાહિત સાધનાથી વશ થયેલા—તે બધા તત્કાળ દૂર જાય અને શાંત થાય, જેમ ગરુડથી સર્પો દમાય છે.

Verse 9

ये कुष्माण्डास्था यक्षा ये दैत्या ये निशाचराः प्रेता विनायकाः क्रूरा मनुष्या जम्भगाः खगाः

તેઓ કુષ્માંડ-આશ્રિત સત્તાઓ હોય, યક્ષો હોય, દૈત્યો હોય, નિશાચરો હોય, પ્રેતો હોય, વિનાયકો (વિઘ્નકારી આત્માઓ) હોય, ક્રૂર મનુષ્યો હોય, જંભગો કે શત્રુ ખગો હોય.

Verse 10

सिंहादयश् च पशवो दन्दशूकाश् च पन्नगाः सर्वे भवन्तु ते सौम्याः कृष्णशङ्खरवाहताः

સિંહાદિ પશુઓ, દંશ કરનાર જીવ અને સર્પો—બધા કૃષ્ણ-શંખના નાદથી વશ થઈને તારા પ્રત્યે સૌમ્ય બની જાય.

Verse 11

चित्तवृत्तिहरा ये मे ये जनाः स्मृतिहारकाः बलौजसञ्च हर्तारश्छायाविभ्रंशकाश् च ये

જે મારા ચિત્તની વૃત્તિઓ હરી લે છે, જે સ્મૃતિ ચોરી લે છે, જે બળ અને પ્રાણ-તેજ હરી લે છે, તથા જે છાયામાં વિકાર કે લોપ કરાવે છે—તે બધા મારાથી દૂર હટે.

Verse 12

ये चोपभोगहर्तारो ये च लक्षणनाशकाः कुष्माण्डास्ते प्रणश्यन्तु विष्णुचक्ररवाहताः

જે ઉપભોગ હરી લે છે અને જે શુભ લક્ષણો-ચિહ્નો નાશ કરે છે—એવા કુષ્માંડો વિષ್ಣુચક્રના ગર્જનભર્યા વેગથી આઘાત પામી સંપૂર્ણ નષ્ટ થાય.

Verse 13

बुद्धिस्वास्थ्यं मनःस्वास्थ्यं स्वास्थ्यमैन्द्रियकं तथा ममास्तु देवदेवस्य वासुदेवस्य कीर्तनात्

દેવોના દેવ વાસુદેવના કીર્તનથી મને બુદ્ધિનું સ્વાસ્થ્ય, મનનું સ્વાસ્થ્ય અને ઇન્દ્રિયોના પણ સ્વાસ્થ્ય પ્રાપ્ત થાઓ.

Verse 14

पृष्ठे पुरस्तान्मम दक्षिणोत्तरे विकोणतश्चास्तु जनार्दनोहरिः तमीड्यमीशानमनन्तमच्युतं जनार्दनं प्रणिपतितो न सीदति

મારા પીઠ પાછળ અને આગળ, જમણે અને ડાબે, તેમજ વિકોણ દિશાઓમાં પણ જનાર્દન હરિ રહો. સ્તુત્ય એવા પ્રભુ—જનાર્દન, ઈશાન, અનંત, અચ્યુત—ને જે પ્રણામ કરે છે, તે દુઃખમાં પડતો નથી.

Verse 15

यथा परं ब्रह्म हरिस् तथा परः जगत्स्वरूपश् च स एव केशवः सत्येन तेनाच्युतनामकीर्तनात् प्रणाशयेत्तु त्रिविधंममाशुभं

જેમ હરિ પરમ બ્રહ્મ છે તેમ જ તે પરમ છે; અને એ જ કેશવ જગતનું સ્વરૂપ પણ છે. તે સત્યના બળે, અચ્યુત નામના કીર્તનથી મારું ત્રિવિધ અશુભ નષ્ટ થાઓ.