Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Raja-dharma, Shloka 11

Adhyaya 222 — राजधर्माः

Rājadharmāḥ): Duties of Kings (Administrative Order, Protection, and Revenue Ethics

धर्मागमो रक्षणाच्च पापमाप्नोत्यरक्षणात् सुभगा विटभीतेव राजवल्लभतस्करैः

dharmāgamo rakṣaṇācca pāpamāpnotyarakṣaṇāt subhagā viṭabhīteva rājavallabhataskaraiḥ

રક્ષણથી ધર્મ સ્થિર થાય છે, અને અરક્ષણથી પાપ પ્રાપ્ત થાય છે. જેમ એક સૌભાગ્યવતી સ્ત્રી દલાલણથી ડરીને, રાજાના પ્રિયજન અને ચોરોથી પણ ભયભીત થાય છે.

dharma-āgamaḥattainment of dharma
dharma-āgamaḥ:
Karta (कर्ता) / subject (result)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक) + āgama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅgaḥ, Prathamā, Ekavacanam; dharmāgama = 'arrival/attainment of dharma' (षष्ठी-तत्पुरुष)
rakṣaṇātfrom protection
rakṣaṇāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootrakṣaṇa (प्रातिपदिक; भाव-नाम from √rakṣ)
FormNapुṃsakaliṅgaḥ, Pañcamī (ablative), Ekavacanam
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
pāpamsin
pāpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsakaliṅgaḥ, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacanam; here object of āpnoti
āpnotiattains, incurs
āpnoti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√āp (आप् धातु)
FormLaṭ-lakāraḥ (present), Prathama-puruṣaḥ (3rd), Ekavacanam; parasmaipadam
arakṣaṇātfrom non-protection
arakṣaṇāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Roota-rakṣaṇa (प्रातिपदिक; privative a- + rakṣaṇa)
FormNapुṃsakaliṅgaḥ, Pañcamī (ablative), Ekavacanam
subhagāa fortunate woman
subhagā:
Upamāna/subject of simile (उपमान/कर्ता)
TypeNoun
Rootsubhagā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅgaḥ, Prathamā, Ekavacanam
viṭa-bhītāafraid of a rake
viṭa-bhītā:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of subhagā
TypeAdjective
Rootviṭa (प्रातिपदिक) + bhīta (कृदन्त; √bhī भी धातु)
FormStrīliṅgaḥ, Prathamā, Ekavacanam; kta-ppp; 'afraid of a libertine/procurer' (षष्ठी-तत्पुरुष)
ivalike
iva:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-vācaka avyaya (simile particle)
rāja-vallabha-taskaraiḥby thieves favored by the king
rāja-vallabha-taskaraiḥ:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु) of fear
TypeNoun
Rootrāja (प्रातिपदिक) + vallabha (प्रातिपदिक) + taskara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅgaḥ, Tṛtīyā (3rd/instrumental), Bahuvacanam; rājavallabhataskara = 'thieves dear to the king' (षष्ठी-तत्पुरुष; internal: rāja+vallabha = 'king's favorite')

Lord Agni (instructional narration in the Agni Purana’s rājadharma/nīti section)

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhayanaka

Sandhi Resolution Notes: dharmāgamo → dharma + āgamaḥ; rakṣaṇācca → rakṣaṇāt + ca; pāpamāpnoty- → pāpam + āpnoti; āpnotyarakṣaṇāt → āpnoti + arakṣaṇāt; viṭabhīteव → viṭabhītā + iva; rājavallabhataskaraiḥ is a compound in instrumental plural.

D
Dharma
P
Pāpa
R
Rājavallabha (king’s favorites/courtiers)
T
Taskara (thieves)

FAQs

It imparts nīti/rajadharma knowledge: a ruler’s core technical duty is rakṣaṇa (protection); neglect (arakṣaṇa) is itself a source of pāpa (moral/legal fault).

It shows the Agni Purana’s coverage of practical statecraft: beyond rituals and theology, it codifies governance principles—public security, accountability, and the ethics of administration.

Protection sustains dharma and yields merit, while negligence generates pāpa; the verse frames governance failures as karmically consequential, not merely administrative mistakes.