Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Raja-dharma, Shloka 67

Abhiṣeka-mantrāḥ

Consecration Mantras

कालञ्जरश् च केदारो रुद्रकोटिस्तथैव च वाराणसी महातीर्थं वदर्याश्रम एव च

kālañjaraś ca kedāro rudrakoṭistathaiva ca vārāṇasī mahātīrthaṃ vadaryāśrama eva ca

કાલંજર, કેદાર અને રુદ્રકોટિ; વારાણસી મહાતીર્થ તથા બદરી આશ્રમ—આ બધાં શ્રેષ્ઠ તીર્થસ્થાનો તરીકે માન્ય છે.

कालञ्जरःKalanjara
कालञ्जरः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
TypeNoun
Rootकालञ्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; स्थाननाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
केदारःKedara
केदारः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
TypeNoun
Rootकेदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; स्थाननाम
रुद्रकोटिःRudrakoti
रुद्रकोटिः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः (रुद्रस्य कोटिः / रुद्र-सम्बद्धा कोटिः)
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/अनुक्रमार्थक-अव्यय (adverb)
एवindeed/also
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वाराणसीVaranasi
वाराणसी:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नगरनाम
महातीर्थम्the great pilgrimage-place
महातीर्थम्:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (महत् तीर्थम्)
वदर्याश्रमःBadari hermitage (Badrikashrama)
वदर्याश्रमः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
TypeNoun
Rootवदरी (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः (वदऱ्याः आश्रमः)
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

Lord Agni (narrating to Sage Vasiṣṭha, in the typical Agni Purāṇa dialogue frame)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Cosmology","secondary_vidya":"Dharmashastra","practical_application":"Pilgrimage prioritization to major Shaiva and pan-Indic tīrthas (Kedāra, Kāśī, Badarī) for vrata, snāna, and darśana.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"List","entry_title":"Mahā-tīrtha-nāma: Kālañjara–Kedāra–Kāśī–Badarī","lookup_keywords":["Kalanjara","Kedara","Rudrakoti","Varanasi","Badaryashrama"],"quick_summary":"Names a cluster of eminent tīrthas—especially Kāśī and Kedāra—serving as a concise index for tīrtha-yātrā and merit-oriented observances."}

Concept: Mahā-tīrthas as concentrated loci of dharma, tapas, and liberation-oriented merit.

Application: Perform darśana, snāna, rudrābhiṣeka/śiva-pūjā at Śaiva sites; undertake japa and dāna in Kāśī; observe niyamas and āśrama-dharma at Badarī.

Khanda Section: Tirtha-Mahatmya (Sacred Geography and Pilgrimage Merit)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: Tirtha

Visual Art Cues: {"scene_description":"A sacred itinerary montage: snowy Kedāra shrine, ghats of Vārāṇasī with lamps, ascetics at Badarī hermitage under badarī trees, and a rugged Kālañjara hill-fort silhouette.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, four-panel sacred montage: Kedara in Himalaya, Kashi ghats with deepa, Rudrakoti with Shiva symbols, Badari ashrama with sages; bold outlines, devotional calm","tanjore_prompt":"Tanjore, central golden Kashi Vishvanatha/ghat motif with gold leaf, side vignettes of Kedara temple in snow and Badari ashrama with sages, ornate borders and rich reds","mysore_prompt":"Mysore painting, clean labeled vignettes of Kalanjara, Kedara, Rudrakoti, Varanasi, Badaryashrama; fine brushwork, didactic composition, soft shading","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, detailed Varanasi riverfront with boats and lamps, inset scenes of Himalayan Kedara and forested Badari hermitage, architectural precision and naturalistic landscape"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"contemplative","suggested_raga":"Yaman","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: कालञ्जरश् च = कालञ्जरः + च; रुद्रकोटिस्तथैव = रुद्रकोटिः + तथा + एव; वदर्याश्रम एव = वदर्याश्रमः + एव.

Related Themes: Agni Purana 219 (continuation of tīrtha lists)

K
Kālañjara
K
Kedāra
R
Rudrakoṭi
V
Vārāṇasī (Kāśī)
B
Badarī-āśrama (Badarikāśrama)

FAQs

It imparts tīrtha-vidyā: a practical identification of high-merit pilgrimage sites (tīrthas) to be visited/remembered for accruing religious merit and purification.

By cataloguing major pan-Indian sacred centers (Kāśī, Kedāra, Badarī, etc.), it functions like a geographic-religious index—one of the Agni Purāṇa’s hallmark encyclopedic lists spanning places, rites, and dharma.

Naming and honoring these mahātīrthas signals places traditionally believed to intensify purification (pāpa-kṣaya) and merit (puṇya), especially through pilgrimage, worship of Śiva/Vişṇu-associated sanctuaries, and sacred remembrance.