Adhyaya 22

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये वासुदेवादिपूजाकथनं नाम एकविंशतितमो ऽध्यायः अथ द्वाविंशो ऽध्यायः स्नानविधिकथनं नारद उवाच वक्ष्ये स्नानं क्रियाद्यर्थं नृसिंहेन तु मृत्तिकां गृहीत्वा तां द्विधा कृत्वा मनःस्नानमथैकया

આ રીતે આદિમહાપુરાણ અગ્નિપુરાણમાં ‘વાસુદેવાદિપૂજાકથન’ નામનો એકવીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો. હવે બાવીસમો અધ્યાય ‘સ્નાનવિધિકથન’ આરંભે છે. નારદે કહ્યું—ક્રિયા વગેરેના હેતુથી હું સ્નાનનું વર્ણન કરું છું. નૃસિંહમંત્રથી મૃત્તિકા લઈને તેને બે ભાગ કરી, એક ભાગથી ‘મનઃસ્નાન’ કરવું જોઈએ।

Verse 2

निमज्याचम्य विन्यस्य सिंहेन कृतरक्षकः ह्रीं त्वरितायै, ह्रीं ऐं क्लीं सौ त्रिपुरा इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कृतरक्षण इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विधिस्नानं ततः कुर्यात् प्राणायामपुरःसरं

જળમાં નિમજ્જન કરીને આચમન કરી, પછી વિન્યાસ કરીને ‘સિંહ’ મંત્રથી રક્ષા સ્થાપવી. ‘હ્રીં ત્વરિતાયૈ’—અથવા પાઠાંતર મુજબ ‘હ્રીં ઐં ક્લીં સૌ ત્રિપુરા’—આ રીતે રક્ષણવિધિ પૂર્ણ કરીને, પ્રાણાયામ પૂર્વક વિધિસ્નાન કરવું જોઈએ।

Verse 3

हृदि ध्यायन् हरिज्ञानं मन्त्रेणाष्टाक्षरेण हि त्रिधा पाणितले मृत्स्नां दिग्बन्धं सिंहजप्ततः

હૃદયમાં હરિ (વિષ્ણુ)ના તારક જ્ઞાનનું ધ્યાન કરીને, અષ્ટાક્ષર મંત્રથી ત્રણ વાર હથેળીમાં મૃત્તિકા લેવી. ‘સિંહ’ મંત્રથી જપિત તે મૃત્તિકાથી રક્ષાર્થે દિગ્બંધ (દિશાબંધન) કરવું।

Verse 4

वासदेवप्रजप्तेन तीर्थं सङ्कल्प्य चालभेत् गात्रं वेदादिना मन्त्रैः सम्मार्ज्याराध्य मूर्तिना

વાસુદેવના જપથી તીર્થજળને સંસ્કૃત કરી તેને તીર્થરૂપે સંકલ્પ કરીને ગ્રહણ કરવું. પછી વેદાદિ મંત્રોથી શરીરનું માર્જન કરી, મૂર્તિરૂપ દેવતાની આરાધના કરવી.

Verse 5

कृत्वाघमर्षणं वस्त्रं परिधाय समाचरेत् विन्यस्य मन्त्रैर् द्विर्मार्ज्य पाणिस्थं जलमेव च

અઘમર્ષણ કરીને વસ્ત્ર ધારણ કરી આચરણ કરવું. પછી મંત્રોથી ન્યાસ કરીને, હથેળીમાં રહેલા જળનું પણ બે વાર માર્જન કરીને શુદ્ધિ કરવી.

Verse 6

नारायणेन संयम्य वायुमाघ्राय चोत्सृजेत् जलं ध्यायन् हरिं पश्चाद्दत्वार्घ्यं द्वादशाक्षरं

“નારાયણ” મંત્રથી પ્રાણસંયમ કરી, વાયુને અંદર ખેંચી પછી છોડવો. જળમાં હરિનું ધ્યાન કરતાં, ત્યારબાદ અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને દ્વાદશાક્ષર મંત્રનો જપ કરવો.

Verse 7

जप्त्वान्याञ्छतशस्तस्य योगपीठादितः क्रमात् मन्त्रान् दिक्पालपर्यन्तानृषीन् पितृगणानपि

પછી તે વિધાનના અન્ય મંત્રો સૈકડો વાર જપ કરવા, યોગપીઠથી ક્રમશઃ. દિક્પાલો સુધીના મંત્રો તથા ઋષિઓ અને પિતૃગણોનું પણ યથાવિધિ આવાહન/જપ કરવું.

Verse 8

मनुष्यान् सर्वभूतानि स्थावरान्तान्यथावसेत् न्यस्य चाङ्गानि संहृत्य मन्त्रान्यागगृहं व्रजेत् एवमन्यासु पूजासु मूलाद्यैः स्नानमाचरेत्

મનુષ્યો અને સર્વ ભૂતોને—સ્થાવર સુધી—તેમના યોગ્ય સ્થાને વિસર્જિત કરવું. પછી અંગન્યાસ કરીને અંગોનું સંહરણ કરી, મંત્ર જપતા યાગગૃહમાં જવું. આ જ રીતે અન્ય પૂજાઓમાં પણ મૂળાદિ મંત્રોથી સમાપન-સ્નાન કરવું.