Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 61

ततः शेषात्मतां यातं लक्ष्मणं सत्यसंगरम् । उवाच मधुरं शक्रः सुराणां तत्र पश्यताम्

tataḥ śeṣātmatāṃ yātaṃ lakṣmaṇaṃ satyasaṃgaram | uvāca madhuraṃ śakraḥ surāṇāṃ tatra paśyatām

Alors, voyant Lakṣmaṇa—parvenu à l’état de Śeṣa, inébranlable dans la vérité—Śakra (Indra) parla avec douceur, tandis que les dieux regardaient en ce lieu.

tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक)
śeṣa-ātmatāmthe state of being Śeṣa (Śeṣa-nature)
śeṣa-ātmatām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśeṣa (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक) + -tā (तद्धित)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भाववाचक -ताम्; तत्पुरुषः = 'śeṣasya ātmatā'
yātamhaving attained
yātam:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootyā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'having attained' (लक्ष्मणम् इति विशेषण)
lakṣmaṇamLakṣmaṇa
lakṣmaṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
satya-saṃgaramtrue in battle; of truthful combat
satya-saṃgaram:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya (प्रातिपदिक) + saṃgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः = 'satye saṃgaraḥ yasya' (सत्ये संग्रामः/प्रतिज्ञा-युद्धः)
uvācasaid/spoke
uvāca:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
madhuramsweetly
madhuram:
Kriya-viseshana (Manner/प्रकार)
TypeAdjective
Rootmadhura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (मधुरं उवाच)
śakraḥŚakra (Indra)
śakraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
surāṇāmof the gods
surāṇām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Locative/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (देशवाचक)
paśyatāmas they watched
paśyatām:
Adhikarana (Circumstantial/सापेक्ष)
TypeVerb
Rootpaśy (धातु; √dṛś)
Formलट् (Present), परस्मैपद, तृतीयपुरुष, बहुवचन; वर्तमानकाले 'while (they) were seeing' (सामान्यतः सति-सप्तमीभावार्थ)

Agastya

Tirtha: Sarayū-tīra (Śeṣa-lakṣmaṇa-sākṣitva)

Type: ghat

Scene: Lakṣmaṇa stands or sits in luminous composure, subtly transfigured with Śeṣa’s aura; Indra addresses him sweetly while devas watch in reverent astonishment; the Sarayū flows as a calm witness.

L
Lakṣmaṇa
Ś
Śeṣa (Ananta)
I
Indra (Śakra)
D
Devas

FAQs

True identity aligned with cosmic dharma is revealed; steadfast truth becomes a mark of divine nature.

Ayodhyā’s Sarayū vicinity, where Lakṣmaṇa’s divine identity is disclosed.

None; the verse is a recognition scene preceding Indra’s instruction.