Home›Skanda Purana›Vishnu Khanda›Ayodhya Mahatmya›Adhyaya 1›Shloka 70
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 70

Devanagari script

योगध्यानरतो नित्यं विष्णुभक्तिपरायणः । स कदाचित्तीर्थयात्रां कुर्वन्वैष्णवसत्तमः । अयोध्यामागतो विष्णुर्विष्णुःसाक्षाद्वसेदिति

Transliteration

yogadhyānarato nityaṃ viṣṇubhaktiparāyaṇaḥ | sa kadācittīrthayātrāṃ kurvanvaiṣṇavasattamaḥ | ayodhyāmāgato viṣṇurviṣṇuḥsākṣādvasediti

Translation

Toujours adonné au yoga et à la méditation, entièrement voué à la bhakti envers Viṣṇu, ce meilleur des vaiṣṇava entreprit un jour un pèlerinage vers les tīrtha. Il parvint à Ayodhyā en songeant : «Ici, Viṣṇu demeure Lui-même, en personne».

Word by Word
योगध्यानरतःengaged in yoga and meditation
योगध्यानरतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयोग + ध्यान + रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (योगे ध्याने च) रतः—समाहार/द्वन्द्व-आश्रित तत्पुरुषभाव
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसकलिङ्ग-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया प्रयोगः (adverbial accusative)
विष्णुभक्तिपरायणःwholly devoted to devotion to Viṣṇu
विष्णुभक्तिपरायणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविष्णु + भक्ति + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विष्णुभक्तौ परायणः (locative/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कदाचित्once/sometime
कदाचित्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb: at some time)
तीर्थयात्राम्a pilgrimage
तीर्थयात्राम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ + यात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तीर्थस्य यात्रा
कुर्वन्doing/undertaking
कुर्वन्:
Karta (Agent in participial clause/कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वैष्णवसत्तमःthe best of Vaiṣṇavas
वैष्णवसत्तमः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैष्णव + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वैष्णवानां सत्तमः (षष्ठी-तत्पुरुष)
अयोध्याम्to Ayodhyā
अयोध्याम्:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootअयोध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नगरनाम
आगतःhaving come
आगतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle in sense); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (पुनरुक्ति/उद्गार)
साक्षात्directly/in person
साक्षात्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: directly/in person)
वसेत्should dwell
वसेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय (quotative particle)
Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā (Sāketa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vyāsa

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇuśarman, a meditative Vaiṣṇava pilgrim, arrives at Ayodhyā with staff and waterpot, eyes calm from yoga; in his thought-bubble/gesture is the resolve: ‘Here Viṣṇu dwells in person.’ The city’s temples and the river landscape welcome him.

Characters & Entities
V
Viṣṇuśarman
A
Ayodhyā
V
Viṣṇu

FAQs

Bhakti matures into pilgrimage: the devotee seeks the Lord not only inwardly through meditation but outwardly by visiting the Lord’s cherished kṣetra.

Ayodhyā is glorified as a place where Viṣṇu is believed to dwell sākṣāt—personally and tangibly present.

Pilgrimage (tīrthayātrā) is indicated, though no step-by-step rite is detailed in this verse.

←Previous Verse
Next Verse→