Previous Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 109

इति सकलगुणाब्धिर्ध्येयमूर्तिश्चिदात्मा हरिरिह परमूर्त्या तस्थिवान्मुक्तिहेतोः । तमिह बहुलभक्त्या चक्रतीर्थाभिषेकी वसति सुकृतिमूर्त्तिर्योऽर्चयेद्विष्णुलोके

iti sakalaguṇābdhirdhyeyamūrtiścidātmā haririha paramūrtyā tasthivānmuktihetoḥ | tamiha bahulabhaktyā cakratīrthābhiṣekī vasati sukṛtimūrttiryo'rcayedviṣṇuloke

Ainsi Hari—océan de toutes les vertus, forme digne de méditation, le Soi même de la conscience—demeure ici en manifestation suprême, cause de la délivrance. Quiconque, après s’être baigné à Cakratīrtha, L’adore ici avec une dévotion abondante, ce mérite incarné séjourne dans le monde de Viṣṇu.

इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
सकलall, entire
सकल:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
गुणof qualities
गुण:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)
अब्दिःocean
अब्दिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअब्दि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ध्येयworthy of meditation
ध्येय:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootध्येय (कृदन्त; धातु √ध्यै (ध्यान) + यत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषणम्; ‘to be meditated upon’
मूर्तिःform
मूर्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चित्consciousness
चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)
आत्माself
आत्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हरिःHari (Vishnu)
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
परमूर्त्याby/with the supreme form
परमूर्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपरमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/सहायक-भावः
तस्थिवान्stood, remained
तस्थिवान्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु √स्था) + क्तवतु (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्तवतु-प्रत्यय); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; परस्मैपदी; अर्थः ‘स्थितवान्/standing, having remained’
मुक्तिof liberation
मुक्ति:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)
हेतोःfor the sake/cause
हेतोः:
Sambandha (Purpose/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
बहुलabundant, great
बहुल:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootबहुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (भक्त्या इति)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
चक्रतीर्थof Cakra-tīrtha
चक्रतीर्थ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचक्र + तीर्थ (प्रातिपदिक-द्वय)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (चक्रस्य तीर्थम्)
अभिषेकीthe one who bathes (ritually)
अभिषेकी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअभिषेकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘one who performs/has (ritual) bathing’
वसतिdwells
वसति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु √वस् निवासे)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदी
सुकृतिof merit
सुकृति:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)
मूर्तिःembodiment
मूर्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
अर्चयेत्would worship
अर्चयेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु √अर्च पूजायाम्)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदी
विष्णुलोकेin Vishnu’s world
विष्णुलोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविष्णु + लोक (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (विष्णोः लोकः)

Narrative voice (contextual, not explicit in snippet)

Tirtha: Cakratīrtha

Type: ghat

Listener: Dwijottamas / sages

Scene: Hari stands or sits in ‘parama-mūrti’ radiance at Cakratīrtha; devotees who have bathed perform arcana with lamps and tulasī; the scene subtly conveys Hari as cid-ātman through a luminous, still aura.

H
Hari
C
Cakratīrtha
V
Viṣṇuloka
M
Mukti

FAQs

Liberation is linked to recognizing Hari’s presence in the holy place and worshipping Him with devotion after tīrtha-purification.

Cakratīrtha in Ayodhyā, where Hari is said to abide in supreme form.

Tīrtha-bathing (abhiṣeka/snānā) at Cakratīrtha followed by worship (arcana) of Hari with strong devotion.