Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 82

Devanagari script

दधीचिरुवाच । किं त्वया भगवानेष सहस्रांशुर्न दृश्यते । सर्वलोकैकसंहर्ता कालात्मा परमेश्वरः

Transliteration

dadhīciruvāca | kiṃ tvayā bhagavāneṣa sahasrāṃśurna dṛśyate | sarvalokaikasaṃhartā kālātmā parameśvaraḥ

Translation

Dadhīci dit : «Pourquoi ne reconnais-tu pas ce Seigneur bienheureux, aux mille rayons ? Il est l’unique destructeur de tous les mondes, le Temps lui-même, le Souverain suprême».

Word by Word

• दधीचिः: Dadhīci
• दधीचिः: Karta (Speaker)
• Type: Noun
• Root: दधीचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु √वच्; लिट्-रूप)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• किम्: why? what?
• किम्: Question marker
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रश्नार्थक-निपात (interrogative particle)

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr in passive/Instrumental agent (by you)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject of passive)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एषः: this (one)
• एषः: Samānādhikaraṇa (Apposition to भगवान्)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थक (this)

• सहस्रांशुः: the thousand-rayed (Sun)
• सहस्रांशुः: Samānādhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सहस्र + अंशु (प्रातिपदिक-समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सहस्राः अंशवः/किरणाः यस्य)

• न: not
• न: Negation
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• दृश्यते: is seen; appears
• दृश्यते: Kriya (Passive verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• सर्वलोकैकसंहर्ता: the sole destroyer of all worlds
• सर्वलोकैकसंहर्ता: Samānādhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सर्वलोक + एक + संहर्तृ (प्रातिपदिक-समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वलोकानाम् एकः संहर्ता)

• कालात्मा: whose essence is Time
• कालात्मा: Samānādhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: काल + आत्मन् (प्रातिपदिक-समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कालस्य आत्मा/स्वरूपम्)

• परमेश्वरः: the Supreme Lord
• परमेश्वरः: Samānādhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिक-समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (परमः ईश्वरः)

Speaker

Dadhīci

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dakṣa (and attending sages)

Visual Art Cues

Scene: Dadhīci admonishes: ‘Why do you not see/recognize him?’ portraying the Lord as thousand-rayed, world-destroyer, Time itself—an unveiling of cosmic identity.

Characters & Entities

• Dadhīci
• Parameśvara
• Kāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Failure to recognize the Supreme as Time and cosmic dissolution is spiritual blindness; true dharma begins with right recognition (jñāna) of the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpathakṣetra in Prabhāsa is presented as a revelatory setting where Śiva’s supreme nature is proclaimed.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the emphasis is on recognition and reverence toward Parameśvara.