Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

विष्णुना वारितो ब्रह्मा न ते वादस्तु युज्यते । तत्त्वं नाहं यदा नेदं ब्रह्मांडं सचराचरम्

Transliteration

viṣṇunā vārito brahmā na te vādastu yujyate | tattvaṃ nāhaṃ yadā nedaṃ brahmāṃḍaṃ sacarācaram

Translation

Retenu par Viṣṇu, Brahmā fut averti : «Cette querelle ne te sied pas. Car en vérité, lorsque ce cosmos—ce brahmāṇḍa avec tous les êtres mobiles et immobiles—n’existait pas encore, moi non plus je n’étais pas comme un soi séparé…»

Word by Word

• विष्णुना: by Viṣṇu
• विष्णुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; तृतीया (3rd case)

• वारितः: restrained/prevented
• वारितः: Karta-viśeṣaṇa (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वारि (धातु: वार्/वृ?; causative sense) → वारित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त); पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case); कर्मणि प्रयोगे कर्तरि विशेषणम्

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th case) एकवचनम् (genitive)

• वादः: dispute/argument
• वादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधान/विरोधार्थक-निपातः (particle: but/indeed)

• युज्यते: is proper/fits
• युज्यते: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: लट् (Present); आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; भावे/कर्मणि प्रयोगः (is proper/fits)

• तत्त्वम्: in truth / the truth
• तत्त्वम्: Vākya-viṣaya (Topic/वाक्यविषय)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• यदा: when
• यदा: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (when)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• इदम्: this
• इदम्: Karman/Viṣaya (Object/topic)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case)

• ब्रह्माण्डम्: the cosmic egg/universe
• ब्रह्माण्डम्: Karman/Viṣaya (Object/topic)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + अण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषसमासः (ब्रह्मणः अण्डम्); नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case)

• सचराचरम्: with the moving and the unmoving
• सचराचरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्ययार्थ) + चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्वसमासः (चर + अचर); नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case); विशेषणम्

Speaker

Sārasvata (narrator); direct speech attributed to Viṣṇu (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa (as upadeśa-sthala within narrative)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu stands between Brahmā and Rudra, one hand raised in pacifying gesture (abhaya/śamana), the other indicating the cosmic egg as a teaching symbol; Brahmā lowers his gaze; Rudra’s fury subsides into stillness; devas exhale in relief.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Brahmā
• Brahmāṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ego-based rivalry is unfitting; true wisdom recalls the pre-cosmic reality in which personal claims have no ground.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Not directly; the verse supports the moral-theological frame of the Vastrāpatha-kṣetra māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.