Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 109

Devanagari script

एकासनोपविष्टौ तौ मंत्रयंतौ परस्परम् । हरेण कारणं ज्ञात्वा तत्सर्वं कथितं हरेः

Transliteration

ekāsanopaviṣṭau tau maṃtrayaṃtau parasparam | hareṇa kāraṇaṃ jñātvā tatsarvaṃ kathitaṃ hareḥ

Translation

Assis tous deux sur un même siège, ils se consultaient l’un l’autre. Ayant compris la cause par Hara (Śiva), Hari (Viṣṇu) rapporta ensuite à Hara toute cette affaire.

Word by Word

• एकासन: on one seat
• एकासन: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (एकं आसनम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (समासाङ्ग)

• उपविष्टौ: seated
• उपविष्टौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उप + विश् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन; ‘तौ’ इत्यस्य विशेषणम्

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन; सर्वनाम

• मन्त्रयन्तौ: conversing
• मन्त्रयन्तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: मन्त्रय् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन; ‘तौ’ इत्यस्य विशेषणम्

• परस्परम्: with each other
• परस्परम्: Sambandha (Reciprocal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्परम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; परस्पर-क्रियाविशेषण

• हरेण: by Hari (Viṣṇu)
• हरेण: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (कर्तृ) एकवचन

• कारणम्: reason
• कारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: ज्ञा (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive); पूर्वकालिक क्रिया

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (सर्वम्)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन

• कथितम्: was told
• कथितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘was told’

• हरेः: of Hara (Śiva)
• हरेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध) एकवचन

Speaker

Purāṇic narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa to sages within Prabhāsa Khaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva and Viṣṇu sit together on one seat, leaning slightly toward each other in calm consultation; the atmosphere is intimate, secretive, and auspicious.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Hara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine harmony is shown through mutual counsel and transparent sharing between Hari and Hara, emphasizing unity of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to the Vastrāpathakṣetra Māhātmya within Prabhāsa Khaṇḍa, celebrating the sanctity of the Vastrāpatha region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed in this verse; it focuses on divine consultation and disclosure of the cause.