Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 89

Devanagari script

तदाम्रमण्डले दिव्यं क्षेत्रमेतद्यवाधिकम् । चैत्र शुक्लचतुर्दश्यामग्निसाधनतत्परः

Transliteration

tadāmramaṇḍale divyaṃ kṣetrametadyavādhikam | caitra śuklacaturdaśyāmagnisādhanatatparaḥ

Translation

Alors, dans l’enceinte de ce bosquet de manguiers, ce kṣetra divin devient plus excellent encore. Au quatorzième jour lunaire de la quinzaine claire de Caitra, voué à la discipline du feu (agni-sādhana)…

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular); विशेषणरूपेण

• आम्रमण्डले: in the mango-grove/region
• आम्रमण्डले: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आम्र (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (आम्रस्य मण्डलम्)

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• क्षेत्रम्: sacred place; field
• क्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nominative singular)

• एतत्: this
• एतत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणरूपेण

• यवाधिकम्: exceeding by a barley-corn; slightly more
• यवाधिकम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यव (प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (यवेन अधिकम् = by a barley-corn more)

• चैत्र: in (the month of) Caitra
• चैत्र: Adhikaraṇa (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चैत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative singular) [मासवाचकः]; 'चैत्रे' इत्यर्थे छान्दसम्/प्रयोगभेदः

• शुक्लचतुर्दश्याम्: on the bright fortnight’s fourteenth (tithi)
• शुक्लचतुर्दश्याम्: Adhikaraṇa (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक) + चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative singular); कर्मधारयः (शुक्ला चतुर्दशी)

• अग्निसाधनतत्परः: intent on the fire-rite/practice
• अग्निसाधनतत्परः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + साधन (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (अग्निसाधने तत्परः)

Speaker

Narrator (contextual; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Āmra-maṇḍala within Vastrāpatha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A circular mango-grove precinct with a central altar; on Caitra bright 14th, a sādhaka prepares fire-rite, offerings arranged, the grove glowing with sanctity.

Characters & Entities

• Caitra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (tithi and month) amplifies sacred place; disciplined worship/austerity performed on an auspicious day intensifies spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The divine kṣetra in the āmra-maṇḍala (mango-grove tract) of Vastrāpatha-kṣetra in Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performance of agni-sādhana (a fire-related discipline/rite) on Caitra bright fortnight caturdaśī (14th tithi).