Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

सारस्वत उवाच । तथेत्युक्ता हरो देवस्तत्रैवांतर धीयत । हिरण्यकशिपुं हत्वा नरसिंहो महाबलः । त्रैलोक्यमिंद्राय ददौ कालरुद्रं स्वयं ययौ

sārasvata uvāca | tathetyuktā haro devastatraivāṃtara dhīyata | hiraṇyakaśipuṃ hatvā narasiṃho mahābalaḥ | trailokyamiṃdrāya dadau kālarudraṃ svayaṃ yayau

Sārasvata dit : « Qu’il en soit ainsi. » Ainsi interpellé, le Seigneur Hara (Śiva) disparut sur-le-champ. Après avoir terrassé Hiraṇyakaśipu, le puissant Narasiṃha remit les trois mondes à Indra, puis s’en alla lui-même vers Kālarudra.

सारस्वतःSārasvata
सारस्वतः:
Karta (वक्ता)
TypeNoun
Rootसारस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (उक्ति)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
तथाthus
तथा:
Sambandha (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
इतिsaying
इति:
Sambandha (उक्ति-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been addressed
उक्तः:
Kriya (पूर्वकर्म/उक्ति)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: वच्
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवःthe god
देवः:
Karta (विशेषण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; हरस्य विशेषण
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (there)
एवindeed
एव:
Sambandha (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
अन्तर्धीयतdisappeared
अन्तर्धीयत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर् + धा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग: अन्तर्; धातु: धा (अन्तर्धाने)
हिरण्यकशिपुम्Hiraṇyakaśipu
हिरण्यकशिपुम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक) + कशिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (नाम): हिरण्यं कशिपुः (proper name)
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), धातु: हन्
नरसिंहःNarasimha
नरसिंहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + सिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास: नरः (इव) सिंहः / नरसिंह (proper name)
महाबलःmighty
महाबलः:
Karta (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: महत् बलं यस्य
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास: त्रयः लोकाः (the three worlds)
इन्द्रायto Indra
इन्द्राय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन
ददौgave
ददौ:
Kriya (दान)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
कालरुद्रम्to Kālarudra
कालरुद्रम्:
Gati/Karman (गन्तव्य/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + रुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-नामसमास: कालः (इव/सम्बद्धः) रुद्रः
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (कर्तृ-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रकर्तृवाचक-अव्यय (oneself)
ययौwent
ययौ:
Kriya (गमन)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Sārasvata

Tirtha: Kālarudra (as destination); Vastrāpatha context

Type: kshetra

Scene: Sārasvata narrates as Hara vanishes; a flashback tableau shows Narasiṃha tearing Hiraṇyakaśipu, then offering the restored worlds to Indra; finally Narasiṃha moves toward a dark-auspicious Kālarudra presence.

S
Sārasvata
Ś
Śiva (Hara)
N
Narasiṃha
H
Hiraṇyakaśipu
I
Indra
K
Kālarudra

FAQs

Dharma is restored when divine power removes tyranny; rightful cosmic governance is re-established for the welfare of the worlds.

The narration occurs within the Vastrāpathakṣetra Māhātmya of Prabhāsa Khaṇḍa, framing cosmic events as part of the kṣetra’s sacred greatness.

None directly; the verse is narrative, establishing theological context rather than a specific rite.