Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 27

Devanagari script

आत्माहाराच्चतुर्भागं सिद्धान्नाद्यदि दीयते । हन्तकारः स तं दत्त्वा ध्रुवं याति ध्रुवालये

Transliteration

ātmāhārāccaturbhāgaṃ siddhānnādyadi dīyate | hantakāraḥ sa taṃ dattvā dhruvaṃ yāti dhruvālaye

Translation

Si l’on donne le quart de sa nourriture quotidienne sous forme de mets cuits (siddhānna), alors le donateur, après l’avoir offert, se rend assurément à la demeure inébranlable de Dhruva.

Word by Word

• आत्माहारात्: from one’s own food-intake
• आत्माहारात्: अपादान (Source/From)
• Type: Noun
• Root: आत्माहार (प्रातिपदिक; आत्मन् + आहार)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मनः आहारः)

• चतुर्भागम्: a fourth part
• चतुर्भागम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: चतुर्भाग (प्रातिपदिक; चतुर् + भाग)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (चतुर्णां भागः)

• सिद्धान्नात्: from cooked food
• सिद्धान्नात्: अपादान (Source/From)
• Type: Noun
• Root: सिद्धान्न (प्रातिपदिक; सिद्ध + अन्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; समासः कर्मधारयः (सिद्धम् अन्नम्)

• यदि: if
• यदि: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध-अव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)

• दीयते: is given
• दीयते: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• हन्तकारः: a killer; slayer
• हन्तकारः: कर्ता (Subject/Agent)
• Type: Noun
• Root: हन्तकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject/Agent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• तम्: that (share)
• तम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: पूर्वक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (Gerund/Absolutive); पूर्वकालिक क्रिया

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग (क्रियाविशेषणरूपेण)

• याति: goes
• याति: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• ध्रुवालये: to the abode of Dhruva
• ध्रुवालये: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: ध्रुवालय (प्रातिपदिक; ध्रुव + आलय)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ध्रुवस्य आलयः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A householder-pilgrim divides his cooked meal into four parts, offers one portion respectfully to a guest/ascetic; above, the Pole Star realm is depicted as a steady luminous sphere, with Dhruva seated in meditation, symbolizing the ‘dhruva-ālaya’.

Characters & Entities

• Dhruva
• Dhruvaloka (Dhruvālayā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dāna begins with one’s own share; disciplined generosity leads to a ‘fixed’ spiritual destiny symbolized by Dhruva’s abode.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha-kṣetra in Prabhāsa Khaṇḍa, where such prescriptions are praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Daily anna-dāna: giving one-fourth of one’s own prepared food.