Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

आकाशप्रभवो वायुर्वायुप्राणो हुताशनः । देवा हुताशनप्राणाः प्राणोऽग्नेर्मधुसूदनः । सकथं पद्मजप्राणः प्रभासं क्षेत्रमाश्रितः

ākāśaprabhavo vāyurvāyuprāṇo hutāśanaḥ | devā hutāśanaprāṇāḥ prāṇo'gnermadhusūdanaḥ | sakathaṃ padmajaprāṇaḥ prabhāsaṃ kṣetramāśritaḥ

De l’espace naît le vent ; la vie du vent est le feu (Hutāśana). Les dieux vivent par le feu, et la vie du feu est Madhusūdana (Viṣṇu). Comment donc Celui qui est la vie du Né du Lotus (Brahmā) pourrait-il se réfugier dans le champ sacré de Prabhāsa ?

ākāśa-prabhavaḥoriginating from space
ākāśa-prabhavaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक) + prabhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; आकाशात् प्रभवः (पञ्चमी-तत्पुरुष)
vāyuḥWind
vāyuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
vāyu-prāṇaḥthe life-breath of Wind
vāyu-prāṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + prāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; वायोः प्राणः (षष्ठी-तत्पुरुष)
hutāśanaḥFire (the eater of offerings)
hutāśanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothuta (कृदन्त; √hu) + āśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; हुतम् अश्नाति इति/हुताशनः (नामधातु-निरुक्त्याधारित); समासः कर्मधारय-रूपेण
devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्
hutāśana-prāṇāḥthe life-breaths of Fire
hutāśana-prāṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothutāśana (प्रातिपदिक) + prāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; हुताशनस्य प्राणाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
prāṇaḥlife-breath
prāṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
agneḥof Agni (Fire)
agneḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
madhusūdanaḥMadhusūdana (Vishnu)
madhusūdanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmadhu (प्रातिपदिक) + sūdana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; मधोः सूदनः (षष्ठी-तत्पुरुष; विष्णोर्नाम)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
kathamhow
katham:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb)
padmaja-prāṇaḥthe life-breath of Padmaja (Brahmā)
padmaja-prāṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpadmaja (प्रातिपदिक) + prāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; पद्मजस्य (ब्रह्मणः) प्राणः (षष्ठी-तत्पुरुष)
prabhāsamPrabhāsa
prabhāsam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprabhāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम् (क्षेत्र-नाम)
kṣetramfield; sacred place
kṣetram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
āśritaḥhas resorted to
āśritaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootā-śri (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; √आश्रि

Pārvatī (continuation of her inquiry)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Śaṅkara

Scene: A cosmic diagram rendered as narrative: space giving rise to wind, wind feeding fire, gods drawing life from fire, and within fire a subtle Vishnu as its prāṇa; the question then points back to the earthly shore of Prabhāsa.

Ā
Ākāśa
V
Vāyu
A
Agni (Hutāśana)
D
Devas
M
Madhusūdana (Viṣṇu)
P
Padmaja (Brahmā)
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

All cosmic powers depend on a higher life-principle, yet that supreme principle can be intimately present in a tīrtha—showing the meeting of metaphysics and sacred geography.

Prabhāsa-kṣetra, presented as a place worthy even of the supreme sustaining principle.

None directly; the verse is a doctrinal buildup to Śiva’s explanation of Prabhāsa’s incomparable merit.