Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

भूतेशरुद्रं संपूज्य गच्छेद्वै मुक्तिमव्ययाम् । इति संक्षेपतः प्रोक्तमादि रुद्रस्य कीर्तनम् । कीर्तनीयं द्विजातीनां कीर्तितं पुण्यवर्द्धनम्

bhūteśarudraṃ saṃpūjya gacchedvai muktimavyayām | iti saṃkṣepataḥ proktamādi rudrasya kīrtanam | kīrtanīyaṃ dvijātīnāṃ kīrtitaṃ puṇyavarddhanam

Celui qui vénère pleinement Bhūteśa-Rudra atteint en vérité la délivrance impérissable. Ainsi, brièvement, a été énoncée la glorification du Rudra primordial. Cette louange doit être récitée par les dvija, les « deux-fois-nés » ; récitée, elle accroît le mérite.

bhūteśarudramBhūteśa-Rudra
bhūteśarudram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhūteśa (प्रातिपदिक) + rudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (भूतेशः एव रुद्रः)
saṃpūjyahaving worshipped
saṃpūjya:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√pūj (धातु)
Formकृदन्त—क्त्वा (absolutive/gerund) रूप; पूर्वकालिक क्रिया
gacchetmay go/attain
gacchet:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
vaiindeed
vai:
Nipāta (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात
muktimliberation
muktim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmukti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
avyayāmimperishable
avyayām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootavyaya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘मुक्तिम्’ इति विशेषणम्
itithus
iti:
Vākyopasaṃhāra (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उपसंहारसूचक
saṃkṣepataḥbriefly
saṃkṣepataḥ:
Prakāra (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootsaṃkṣepa (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
proktamhas been stated
proktam:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√vac (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ādioriginal/primordial
ādi:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कीर्तनम्’ इति विशेषणम्
rudrasyaof Rudra
rudrasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
kīrtanampraise/recitation
kīrtanam:
Karma/Viṣaya (Topic/Object)
TypeNoun
Rootkīrtana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
kīrtanīyamto be praised/should be recited
kīrtanīyam:
Vidheyatā (Obligation/विधेयता)
TypeVerb
Root√kīrt (धातु)
Formकृदन्त—अनीयर् (gerundive/भाव्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
dvijātīnāmof the twice-born (Brahmins etc.)
dvijātīnām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdvi (प्रातिपदिक) + jāti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (द्वे जातī यस्य/द्विजातिः)
kīrtitamhas been recited/declared
kīrtitam:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√kīrt (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
puṇyavarddhanamincreasing merit
puṇyavarddhanam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक) + varddhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पुण्यस्य वर्धनम्)

Śiva (deduced)

Tirtha: Bhūteśvara

Type: kshetra

Scene: A pilgrim completes full worship before the Bhūteśvara liṅga, then recites the primordial Rudra’s praise; the atmosphere is solemn, luminous, and liberative.

B
Bhūteśa-Rudra
M
Mukti
D
Dvijāti
K
Kīrtana

FAQs

Worship and recitation centered on Bhūteśa-Rudra lead to enduring liberation and the steady increase of puṇya.

Bhūteśvara/Bhūteśa-Rudra at Prabhāsa Kṣetra, presented as a liberating focus of the Rudraikādaśa tradition.

Perform complete worship of Bhūteśa-Rudra and recite the glorification (kīrtana), which is recommended especially for dvijātis.