Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्य पूर्वेण संस्थिताम् । योगेश्वरीं महादेवीं योगसिद्धिफलप्रदाम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi tasya pūrveṇa saṃsthitām | yogeśvarīṃ mahādevīṃ yogasiddhiphalapradām

Translation

Īśvara dit : Alors, ô Grande Déesse, qu’on se rende auprès de la grande Déesse Yogeśvarī, qui demeure à l’est de ce lieu et qui accorde les fruits des accomplissements du yoga.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुषः एकवचनम्; परस्मैपदम्

• ततः: then, thereafter
• ततः: Apadana (From/sequence/अपादान-क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्यय (ablatival adverb)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Injunctive action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुषः एकवचनम्; परस्मैपदम्

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (कर्मधारयः: महती देवी); स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन एकवचनम्

• तस्य: of that (place/one)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी एकवचनम्

• पूर्वेण: to the east of, by the eastern side
• पूर्वेण: Adhikarana (Direction/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (directional/instrumental usage)

• संस्थिताम्: situated, standing
• संस्थिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्था (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्यय (past participle); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• योगेश्वरीम्: Yogeśvarī (mistress of yoga)
• योगेश्वरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योग + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः: योगस्य ईश्वरी); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• महादेवीम्: the great goddess
• महादेवीम्: Karma (Apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (कर्मधारयः); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• योगसिद्धिफलप्रदाम्: bestowing the fruit of yogic attainments
• योगसिद्धिफलप्रदाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: योग + सिद्धि + फल + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः: योगसिद्धेः फलम् प्रददाति इति); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yogeśvarī-sthāna (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Īśvara) instructs the Devī to proceed eastward within Prabhāsa to the shrine of Mahādevī Yogeśvarī, portrayed as a radiant yoginī-queen bestowing siddhi.

Characters & Entities

• Yogeśvarī Devī
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is a spiritual path: visiting Devi-sthānas in the prescribed order supports yogic and devotional fruition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The shrine/seat of Yogeśvarī Mahādevī in Prabhāsa Kṣetra, located to the east of the previously mentioned site.

What ritualistic prescription is mentioned?

A yātrā instruction: one should go (gacchet) to Yogeśvarī; the verse emphasizes her siddhi-phala rather than a specific dāna/snānā rule.